Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 1.9 trang 20 Chuyên đề Toán 12

Bài 3. Phân bố Bernoulli và phân bố nhị thức   Đã kiểm chéo

Đề bài

Màu hạt của đậu Hà Lan có hai kiểu hình: màu vàng và màu xanh. Có hai gene ứng với hai kiểu hình này là allele trội A và allele lặn a. Khi cho lai hai cây đậu Hà Lan, cây con lấy ngẫu nhiên một gene từ cây bố và một gene từ cây mẹ để hình thành một cặp gene.
Bốn bạn An, Bình, Sơn và Dương, mỗi bạn độc lập với nhau, thực hiện phép thử là lai hai cây đậu Hà Lan, trong đó cây bố có kiểu gene là Aa, cây mẹ có kiểu gene là Aa.
Gọi XX là số cây con có hạt màu vàng trong số 4 cây con.

a) Lập bảng phân bố xác suất của XX.

b) Hỏi trung bình có bao nhiêu cây con có hạt màu xanh?

Lời giải

Thiết lập mô hình. Cây bố AaAa, cây mẹ AaAa. Cây con lấy ngẫu nhiên một gene từ mỗi cây, nên cặp gene của cây con là AAAA, AaAa, aAaA, aaaa, mỗi trường hợp có xác suất 14\dfrac14.

Hạt màu vàng ứng với allele trội AA, nên cây con có hạt màu vàng khi có ít nhất một allele AA (tức là AAAA, AaAa, aAaA):
p=P(vàng)=34,P(xanh)=14 (kiểu gene aa).p = P(\text{vàng}) = \frac34,\qquad P(\text{xanh}) = \frac14 \ (\text{kiểu gene } aa).

Bốn bạn thực hiện phép thử độc lập, mỗi phép thử chỉ có hai kết quả (vàng / xanh) với cùng xác suất thành công p=34p=\dfrac34. Do đó XX — số cây con có hạt màu vàng trong 4 cây — tuân theo phân bố nhị thức X∼B(4;34)X \sim B\left(4;\dfrac34\right).

a) Bảng phân bố xác suất của XX.

Áp dụng công thức P(X=k)=C4k(34)k(14)4−kP(X=k)=C_4^k\left(\dfrac34\right)^k\left(\dfrac14\right)^{4-k}, k=0,1,2,3,4k=0,1,2,3,4:

P(X=0)=(14)4=1256≈0,0039P(X=0)=\left(\tfrac14\right)^4=\tfrac{1}{256}\approx 0{,}0039
P(X=1)=C41(34)(14)3=12256=364≈0,0469P(X=1)=C_4^1\left(\tfrac34\right)\left(\tfrac14\right)^3=\tfrac{12}{256}=\tfrac{3}{64}\approx 0{,}0469
P(X=2)=C42(34)2(14)2=54256=27128≈0,2109P(X=2)=C_4^2\left(\tfrac34\right)^2\left(\tfrac14\right)^2=\tfrac{54}{256}=\tfrac{27}{128}\approx 0{,}2109
P(X=3)=C43(34)3(14)=108256=2764≈0,4219P(X=3)=C_4^3\left(\tfrac34\right)^3\left(\tfrac14\right)=\tfrac{108}{256}=\tfrac{27}{64}\approx 0{,}4219
P(X=4)=(34)4=81256≈0,3164P(X=4)=\left(\tfrac34\right)^4=\tfrac{81}{256}\approx 0{,}3164

Bảng phân bố xác suất:

| XX | 00 | 11 | 22 | 33 | 44 |
|---|---|---|---|---|---|
| PP | 1256\dfrac{1}{256} | 12256\dfrac{12}{256} | 54256\dfrac{54}{256} | 108256\dfrac{108}{256} | 81256\dfrac{81}{256} |

(Kiểm tra: 1+12+54+108+81256=256256=1\dfrac{1+12+54+108+81}{256}=\dfrac{256}{256}=1.)

b) Số cây con trung bình có hạt màu xanh.

Gọi YY là số cây con có hạt màu xanh trong 4 cây thì Y=4−XY = 4 - X, và Y∼B(4;14)Y \sim B\left(4;\dfrac14\right).

Kỳ vọng của phân bố nhị thức: E(Y)=n⋅pxanh=4⋅14=1E(Y) = n\cdot p_{\text{xanh}} = 4\cdot\dfrac14 = 1.

(Có thể kiểm tra qua XX: E(X)=4⋅34=3E(X)=4\cdot\dfrac34=3, nên E(Y)=4−E(X)=4−3=1E(Y)=4-E(X)=4-3=1.)

Vậy trung bình có 1 cây con có hạt màu xanh.

Đáp số

Bảng: P(X=0)=1/256; P(X=1)=12/256; P(X=2)=54/256; P(X=3)=108/256; P(X=4)=81/256Trung bình 1 cây con có hạt màu xanh

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.