Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Hoạt động 4 trang 11 Chuyên đề Toán 12

Bài 1. Biến ngẫu nhiên rời rạc. Các số đặc trưng của biến ngẫu nhiên rời rạc   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình thành khái niệm phương sai
Một nhà đầu tư xem xét hai phương án đầu tư. Với phương án 1 thì doanh thu một năm sẽ là 8 tỉ đồng hoặc 2 tỉ đồng với xác suất tương ứng là 13\dfrac{1}{3} và 23\dfrac{2}{3}. Với phương án 2 thì doanh thu một năm sẽ là 5 tỉ đồng hoặc 3 tỉ đồng với hai xác suất bằng nhau.

a) Hãy so sánh doanh thu trung bình của phương án 1 và phương án 2.

b) Nhà đầu tư nên chọn phương án nào?

Lời giải

a) So sánh doanh thu trung bình của hai phương án

Gọi XX (tỉ đồng) là doanh thu một năm theo phương án 1. Bảng phân bố xác suất của XX:

| XX | 8 | 2 |
|---|---|---|
| PP | 13\dfrac{1}{3} | 23\dfrac{2}{3} |

Doanh thu trung bình theo phương án 1 là kì vọng của XX:
E(X)=8⋅13+2⋅23=83+43=123=4 (tỉ đồng).E(X) = 8\cdot\dfrac{1}{3} + 2\cdot\dfrac{2}{3} = \dfrac{8}{3} + \dfrac{4}{3} = \dfrac{12}{3} = 4 \text{ (tỉ đồng).}

Gọi YY (tỉ đồng) là doanh thu một năm theo phương án 2. Vì hai xác suất bằng nhau nên mỗi xác suất bằng 12\dfrac{1}{2}. Bảng phân bố xác suất của YY:

| YY | 5 | 3 |
|---|---|---|
| PP | 12\dfrac{1}{2} | 12\dfrac{1}{2} |

Doanh thu trung bình theo phương án 2 là kì vọng của YY:
E(Y)=5⋅12+3⋅12=52+32=82=4 (tỉ đồng).E(Y) = 5\cdot\dfrac{1}{2} + 3\cdot\dfrac{1}{2} = \dfrac{5}{2} + \dfrac{3}{2} = \dfrac{8}{2} = 4 \text{ (tỉ đồng).}

Vậy doanh thu trung bình của hai phương án bằng nhau, cùng bằng 44 tỉ đồng.

b) Nhà đầu tư nên chọn phương án nào?

Vì doanh thu trung bình của hai phương án bằng nhau (E(X)=E(Y)=4E(X) = E(Y) = 4 tỉ đồng) nên ta so sánh mức độ phân tán (độ rủi ro) của doanh thu quanh giá trị trung bình đó.

- Phương án 1: các giá trị doanh thu là 88 và 22, lệch khỏi giá trị trung bình 44 một khoảng lần lượt là 44 và 22 tỉ đồng — độ phân tán lớn.
- Phương án 2: các giá trị doanh thu là 55 và 33, chỉ lệch khỏi giá trị trung bình 44 một khoảng 11 tỉ đồng — độ phân tán nhỏ.

Doanh thu của phương án 2 tập trung sát giá trị trung bình hơn, tức là ít biến động, rủi ro thấp hơn; còn phương án 1 biến động mạnh, rủi ro cao hơn.

Do hai phương án cho cùng doanh thu trung bình mà phương án 2 ổn định hơn (rủi ro thấp hơn), nên nhà đầu tư nên chọn phương án 2.

Đáp số

Doanh thu trung bình của hai phương án bằng nhau, đều bằng 4 tỉ đồngNên chọn phương án 2 vì doanh thu ít biến động, rủi ro thấp hơn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.