Giải Bài 3.24 trang 81 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Một vật thể được biểu diễn trên giấy kẻ ô tam giác đều như trong Hình 3.54. Quy ước chiều dài mỗi cạnh của tam giác đều là 10 mm, hãy lập bản vẽ kĩ thuật của vật thể đó và tính thể tích của nó.
Hình 3.54: hình chiếu trục đo của một vật thể khối (dạng chữ H / hai cột đứng nối bởi phần đế thấp ở giữa) được vẽ trên nền giấy kẻ ô lưới tam giác đều. Mỗi cạnh ô tam giác đều quy ước dài 10 mm, dùng để đếm kích thước và tính thể tích vật thể.
Lời giải
Đọc kích thước trên giấy kẻ ô tam giác đều (mỗi cạnh ô dài mm)
Vật thể gồm hai cột đứng ở hai bên, nối với nhau bởi một phần đế thấp ở giữa, nằm sát đáy. Các cạnh của vật thể đều chạy theo ba hướng trục đo nên mọi kích thước đều là bội của mm. Đếm số ô theo từng hướng, ta được:
– Chiều rộng tổng cộng: ô mm; mỗi cột rộng ô mm, khoảng giữa hai cột rộng ô mm.
– Chiều cao: ô mm (hai cột cao hết chiều cao); phần đế ở giữa cao ô mm, nằm sát đáy.
– Chiều dày (chiều sâu): ô mm, như nhau trên toàn vật thể.
Lập bản vẽ kĩ thuật (ba hình chiếu vuông góc)
Chọn hướng chiếu sao cho mặt chữ H là mặt trước.
– Hình chiếu đứng: hình chữ H nội tiếp trong hình chữ nhật (mm); hai cột rộng mm cao mm ở hai bên, phần đế rộng mm cao mm nối hai cột ở sát đáy; phần khuyết là hình chữ nhật (mm) ở giữa phía trên.
– Hình chiếu bằng: hình chữ nhật (mm), vì nhìn từ trên xuống toàn bộ bề mặt đều kín (đế và hai cột có cùng chiều sâu mm).
– Hình chiếu cạnh: hình chữ nhật (mm), vì nhìn từ bên cạnh hai cột che kín thành một mặt chữ nhật.
Hình chiếu bằng đặt dưới hình chiếu đứng, hình chiếu cạnh đặt bên phải hình chiếu đứng; ghi các kích thước , , , (mm).
Tính thể tích
Vật thể là khối lăng trụ đứng có đáy là hình chữ H và chiều cao (chiều sâu) mm. Chia mặt chữ H thành ba hình chữ nhật: hai cột (mm) và phần đế (mm).
Diện tích mặt chữ H:
Thể tích vật thể:
Kiểm tra lại bằng cách trừ: khối hộp bao ngoài có thể tích mm³; phần khuyết ở giữa phía trên là khối hộp mm³. Do đó mm³ cm³, trùng với kết quả trên.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.