Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Vận dụng 3 trang 61 Chuyên đề Toán 11

Bài 11. Hình chiếu vuông góc và hình chiếu trục đo   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xoay một hình lập phương để có thể quan sát được cả ba mặt của nó. Khi đó các phần quan sát được của hình lập phương có tạo thành hình chiếu trục đo của nó hay không? Hãy giải thích tại sao.

Lời giải

Nhắc lại khái niệm (SGK). Hình chiếu trục đo của một vật thể là hình biểu diễn nhận được bằng *phép chiếu song song* lên một mặt phẳng, trong đó vật thể được đặt sao cho phương chiếu không trùng với các mặt — nhờ đó trên hình vẽ ta thấy được *đồng thời nhiều mặt* của vật thể, tạo cảm giác về cả ba chiều.

Phân tích tình huống. Khi ta xoay hình lập phương để "quan sát được cả ba mặt", mắt ta nhìn thấy đồng thời:
- một mặt "trước",
- một mặt "bên",
- một mặt "trên" (hoặc dưới),

tức là nhìn thấy cùng lúc ba kích thước dài – rộng – cao của khối. Đây chính là điều mà hình chiếu trục đo nhằm thể hiện: biểu diễn ba chiều của vật thể trên một hình vẽ phẳng, cho thấy nhiều mặt một lúc.

Kết luận và giải thích. Các phần quan sát được (ba mặt nhìn thấy) đúng là tương ứng với hình chiếu trục đo của hình lập phương: ba mặt mà mắt thấy được khi xoay khối chính là ba mặt được vẽ trên hình chiếu trục đo. Vì vậy, về bản chất biểu diễn, các phần quan sát được tạo thành hình chiếu trục đo của hình lập phương.

*Lưu ý chặt chẽ:* khi quan sát bằng mắt, các tia nhìn hội tụ về mắt nên hình mắt thu được là một phép chiếu xuyên tâm (phối cảnh); chỉ khi đặt mắt ở rất xa thì các tia nhìn gần như song song và hình quan sát được trùng (xấp xỉ) với hình chiếu trục đo nhận từ phép chiếu song song. Do đó ba mặt nhìn thấy khi xoay khối chính là ba mặt thể hiện trên hình chiếu trục đo của nó.

Đáp số

Có — ba mặt nhìn thấy đồng thời chính là ba mặt được thể hiện trên hình chiếu trục đo của hình lập phương (phép chiếu song song); khi đặt mắt ở rất xa thì hình quan sát được xấp xỉ đúng hình chiếu trục đo

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.