Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Vận dụng 2 trang 59 Chuyên đề Toán 11

Bài 11. Hình chiếu vuông góc và hình chiếu trục đo   Đã kiểm chéo

Đề bài

Dựa vào mối liên hệ giữa ba hình chiếu, giải thích cách bố trí các hình chiếu trên bản vẽ kĩ thuật. Vì sao đối với một số vật thể đơn giản, bản vẽ kĩ thuật chỉ thể hiện hai thay vì ba hình chiếu?

Lời giải

a) Cách bố trí các hình chiếu trên bản vẽ kĩ thuật

Khi chiếu vuông góc một vật thể lên ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc với nhau, ta thu được:
- Hình chiếu đứng (chiếu lên mặt phẳng hình chiếu đứng, hướng chiếu từ trước ra sau).
- Hình chiếu bằng (chiếu lên mặt phẳng hình chiếu bằng, hướng chiếu từ trên xuống).
- Hình chiếu cạnh (chiếu lên mặt phẳng hình chiếu cạnh, hướng chiếu từ trái sang phải).

Để vẽ cả ba hình chiếu trên cùng một mặt phẳng bản vẽ, ta giữ nguyên mặt phẳng hình chiếu đứng, rồi xoay mặt phẳng hình chiếu bằng xuống dưới và mặt phẳng hình chiếu cạnh sang phải cho trùng với mặt phẳng hình chiếu đứng. Do cách xoay này nên các hình chiếu được đặt theo quy ước cố định:
- Hình chiếu đứng đặt ở góc trên bên trái, làm chuẩn.
- Hình chiếu bằng đặt ngay phía dưới hình chiếu đứng.
- Hình chiếu cạnh đặt ngay bên phải hình chiếu đứng.

Cách bố trí đó xuất phát trực tiếp từ mối liên hệ kích thước giữa ba hình chiếu:
- Hình chiếu đứng và hình chiếu bằng có cùng chiều dài và thẳng hàng theo phương thẳng đứng (dóng dọc).
- Hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh có cùng chiều cao và thẳng hàng theo phương nằm ngang (dóng ngang).
- Hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh có cùng chiều rộng.

Nhờ ba cặp quan hệ "dài – cao – rộng" ăn khớp nhau mà các điểm tương ứng trên các hình chiếu luôn dóng thẳng được với nhau, giúp đọc bản vẽ chính xác.

b) Vì sao một số vật thể đơn giản chỉ cần hai hình chiếu

Vì ba hình chiếu liên hệ chặt chẽ với nhau (mỗi kích thước của vật thể đều xuất hiện ở hai trong ba hình chiếu), nên khi biết hai hình chiếu thích hợp ta đã có đủ cả ba kích thước dài, rộng, cao của vật thể. Với các vật thể có hình dạng đơn giản (ví dụ khối lăng trụ, khối tròn xoay, vật thể đối xứng…), hình chiếu thứ ba không cung cấp thêm thông tin mới mà hoàn toàn suy ra được từ hai hình chiếu kia. Do đó, để bản vẽ gọn gàng, tiết kiệm mà vẫn diễn tả đầy đủ và không gây nhầm lẫn về hình dạng, kích thước, người ta chỉ cần thể hiện hai hình chiếu thay vì ba.

Đáp số

Bố trí: hình chiếu đứng làm chuẩn ở trên; hình chiếu bằng đặt dưới hình chiếu đứng; hình chiếu cạnh đặt bên phải hình chiếu đứng — theo quan hệ cùng chiều dài (đứng–bằng), cùng chiều cao (đứng–cạnh), cùng chiều rộng (bằng–cạnh).Vì hai hình chiếu đã cho đủ ba kích thước dài–rộng–cao nên với vật thể đơn giản, hình chiếu thứ ba suy ra được, không cần vẽ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.