Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 1.25 trang 31 Chuyên đề Toán 11

Bài 7. Phép đồng dạng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy, cho phép biến hình ff biến mỗi điểm M(x;y)M(x; y) thành điểm M′(3x;−3y)M'(3x; -3y).

a) Tìm ảnh của các điểm O(0;0)O(0; 0), N(2;1)N(2; 1).

b) Chứng minh rằng ff là một phép đồng dạng. Tìm tỉ số đồng dạng.

Lời giải

a) Tìm ảnh của các điểm O(0;0)O(0;0) và N(2;1)N(2;1).

Phép biến hình ff biến M(x;y)M(x;y) thành M′(3x;−3y)M'(3x;-3y).

- Với O(0;0)O(0;0): ảnh là O′(3⋅0; −3⋅0)=O′(0;0)O'(3\cdot 0;\,-3\cdot 0) = O'(0;0). Vậy ff biến OO thành chính nó, tức ảnh của OO là O′(0;0)≡OO'(0;0)\equiv O.
- Với N(2;1)N(2;1): ảnh là N′(3⋅2; −3⋅1)=N′(6;−3)N'(3\cdot 2;\,-3\cdot 1) = N'(6;-3).

b) Chứng minh ff là một phép đồng dạng và tìm tỉ số đồng dạng.

Lấy hai điểm bất kì M(x1;y1)M(x_1;y_1) và N(x2;y2)N(x_2;y_2). Theo quy tắc của ff, ảnh của chúng lần lượt là:
M′(3x1;−3y1),N′(3x2;−3y2).M'(3x_1;-3y_1),\qquad N'(3x_2;-3y_2).

Ta tính khoảng cách giữa hai ảnh:
M′N′=(3x2−3x1)2+(−3y2+3y1)2=9(x2−x1)2+9(y2−y1)2.M'N' = \sqrt{(3x_2-3x_1)^2 + (-3y_2+3y_1)^2} = \sqrt{9(x_2-x_1)^2 + 9(y_2-y_1)^2}.

Đưa thừa số 99 ra ngoài căn:
M′N′=3(x2−x1)2+(y2−y1)2=3 MN.M'N' = 3\sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2} = 3\,MN.

Như vậy với mọi cặp điểm MM, NN, ta luôn có M′N′=3 MNM'N' = 3\,MN, tức khoảng cách giữa hai ảnh luôn bằng 33 lần khoảng cách giữa hai điểm tương ứng (với k=3>0k=3>0 không đổi).

Theo định nghĩa, ff là một phép đồng dạng với tỉ số k=3k = 3.

*Nhận xét:* M′(3x;−3y)=3⋅(x;−y)M'(3x;-3y) = 3\cdot(x;-y) nên ff là hợp của phép đối xứng qua trục OxOx (biến (x;y)(x;y) thành (x;−y)(x;-y)) và phép vị tự tâm OO tỉ số 33; điều này cũng cho thấy ff là phép đồng dạng tỉ số 33. (đpcm)

Đáp số

O′(0;0)O'(0;0), N′(6;−3)N'(6;-3)đpcm; tỉ số đồng dạng k=3k=3

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.