Giải Bài 1.17 trang 23 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Bằng quan sát, hãy chỉ ra trong mỗi hình trong Hình 1.37 một phép dời hình biến hình vuông thành hình vuông , đồng thời biến hình bình hành thành hình bình hành .
Hình 1.37 gồm bốn hình nhỏ a), b), c), d); mỗi hình là một băng chữ nhật chia ô vuông, trong băng có hình vuông tô tím cùng ảnh và hình bình hành tô xanh cùng ảnh .
a) ở hàng trên nửa trái, ở hàng trên nửa phải; ở hàng dưới nửa trái, ở hàng dưới nửa phải, hai hình bình hành cùng hướng nghiêng; phía trên băng vẽ vectơ nằm ngang hướng sang phải.
b) Giữa băng có đường thẳng thẳng đứng; và là hai ô vuông kề nhau ở hàng trên, nằm hai bên ; và ở hàng dưới nghiêng ngược chiều nhau, chụm lại thành hình chữ V nhận làm trục.
c) Điểm nằm trên cạnh dưới, ở giữa băng; ở hàng trên phía trái , ở hàng dưới phía phải ; ở hàng dưới phía trái , ở hàng trên phía phải và nghiêng ngược chiều với .
d) Đường thẳng nằm ngang chạy giữa băng; ở hàng trên phía trái, ở hàng dưới phía phải; ở hàng dưới phía trái, ở hàng trên phía phải, hai hình bình hành nghiêng ngược chiều nhau; phía dưới băng vẽ vectơ nằm ngang hướng sang phải.
Lời giải
Phép dời hình là phép biến hình bảo toàn khoảng cách giữa hai điểm bất kì. Để nhận ra phép dời hình biến đồng thời hình vuông thành và hình bình hành thành , ta quan sát xem các hình chỉ bị dời đi (giữ nguyên hướng), bị xoay hay bị lật ngược.
a) Trong Hình 1.37a, hình vuông và hình bình hành có cùng hướng với và (không bị xoay, không bị lật), chỉ cùng dịch chuyển theo một hướng với một khoảng cách như nhau. Gọi là vectơ nối một đỉnh của với đỉnh tương ứng của .
Vậy phép dời hình cần tìm là phép tịnh tiến theo vectơ : phép biến hình vuông thành hình vuông , đồng thời biến hình bình hành thành hình bình hành .
b) Trong Hình 1.37b, hình vuông và hình bình hành là ảnh "lật ngược" của và qua đường thẳng : mỗi điểm và ảnh của nó đối xứng với nhau qua (đường thẳng là trung trực của đoạn thẳng nối mỗi điểm với ảnh của nó).
Vậy phép dời hình cần tìm là phép đối xứng trục : phép biến hình vuông thành hình vuông , đồng thời biến hình bình hành thành hình bình hành .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.