Giải Vận dụng trang 23 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Trong tình huống mở đầu, bằng quan sát (H.1.33), hãy chỉ ra phép dời hình:
a) Biến Hình thành Hình .
b) Biến Hình thành Hình .
c) Biến Hình thành Hình .
d) Biến Hình thành Hình .
Lời giải
Nhận xét chung. Ba hình trong H.1.33 là ba "bản sao" của cùng một hình (bằng nhau), chỉ khác nhau về vị trí và hướng. Vì mọi phép biến hình bảo toàn khoảng cách đều là phép dời hình, ta chỉ cần quan sát xem từ hình này sang hình kia hình đã được *trượt*, *lật* hay *quay* để gọi tên phép dời hình tương ứng.
a) Biến Hình thành Hình .
Quan sát thấy Hình có cùng hướng với Hình (không bị lật, không bị quay), chỉ được dời đi một đoạn theo một hướng cố định. Do đó phép dời hình cần tìm là phép tịnh tiến theo vectơ , với là một điểm của Hình và là điểm tương ứng của Hình .
b) Biến Hình thành Hình .
Quan sát thấy Hình là ảnh "lật ngược" của Hình qua một đường thẳng (hai hình đối xứng nhau qua , các điểm tương ứng nằm hai phía và cách đều ). Do đó phép dời hình cần tìm là phép đối xứng trục với trục là đường trung trực của đoạn nối hai điểm tương ứng.
c) Biến Hình thành Hình .
Từ a) và b): để đưa Hình về Hình ta thực hiện liên tiếp phép tịnh tiến theo (đưa về ) rồi phép đối xứng trục (đưa về ). Hợp thành của hai phép dời hình cũng là một phép dời hình:
Đây là phép dời hình (cụ thể là một phép đối xứng trượt) biến Hình thành Hình .
d) Biến Hình thành Hình .
Phép cần tìm là phép dời hình ngược của phép ở câu c), tức là thực hiện liên tiếp theo thứ tự ngược lại: trước hết đối xứng trục (đưa về , vì là phép đối xứng nên trùng với phép ngược của chính nó), rồi tịnh tiến theo vectơ (đưa về ):
Kiểm tra. Cả bốn phép đều bảo toàn khoảng cách (tịnh tiến, đối xứng trục và hợp thành của chúng), nên đều là phép dời hình; thứ tự thực hiện ở
c) và
d) đúng là ngược nhau, phù hợp vì
d) là phép ngược của c).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.