Giải Vận dụng 1 trang 18 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Trong tình huống mở đầu, mặt bàn tròn đặt đồ ăn được thiết kế để có thể quay quanh tâm mặt bàn. Coi mặt bàn tròn là hình tròn tâm , bán kính . Hỏi, khi thực hiện phép quay tâm với góc quay bất kì thì:
– Điểm biến thành điểm nào?
– Đường tròn biến thành đường tròn nào?
– Vị trí của mặt bàn có bị dịch chuyển hay không?
Lời giải
Phép quay tâm góc quay , kí hiệu , giữ nguyên khoảng cách của mỗi điểm tới tâm .
a) Điểm biến thành điểm nào?
Theo định nghĩa, phép quay biến tâm quay thành chính nó (vì khoảng cách từ tới bằng , góc quay không làm nó dịch chuyển).
Vậy : điểm biến thành chính nó.
b) Đường tròn biến thành đường tròn nào?
Lấy bất kì thuộc , khi đó . Gọi . Vì phép quay bảo toàn khoảng cách tới tâm nên , do đó cũng thuộc .
Mặt khác, tâm biến thành nên ảnh của đường tròn là đường tròn có tâm và bán kính , tức là chính đường tròn .
Vậy biến đường tròn thành chính nó.
c) Vị trí của mặt bàn có bị dịch chuyển hay không?
Mặt bàn là hình tròn tâm , bán kính . Qua phép quay, mỗi điểm của mặt bàn biến thành một điểm cũng thuộc hình tròn đó (tâm giữ nguyên, bán kính giữ nguyên). Do đó hình tròn biến thành chính nó: phần mặt phẳng mà mặt bàn chiếm chỗ không thay đổi.
Vậy vị trí (chỗ đặt) của mặt bàn không bị dịch chuyển — đây chính là lí do mặt bàn tròn có thể quay quanh tâm mà vẫn nằm đúng vị trí cũ (chỉ các đồ ăn trên mặt bàn được đưa tới vị trí mới).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.