Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 1.5 trang 11 Chuyên đề Toán 11

Bài 2. Phép tịnh tiến   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong việc lát sàn nhà như Hình 1.11, viên gạch ở hàng dọc thứ 4 từ trái sang và hàng ngang thứ 2 từ dưới lên là ảnh của viên gạch ở góc dưới bên trái qua phép tịnh tiến theo vectơ nào? (Gợi ý: Tính vectơ tịnh tiến đó theo hai vectơ u⃗,v⃗\vec{u}, \vec{v} trên hình vẽ).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 11 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 1.11: Ảnh sàn nhà lát gạch hình vuông xen kẽ hai màu đen và trắng (kiểu bàn cờ). Trên hình có vẽ hai vectơ: u⃗\vec{u} nằm ngang (hướng sang phải, dọc theo một cạnh ô gạch) và v⃗\vec{v} hướng chếch lên (dọc theo cạnh ô gạch theo phương còn lại), mỗi vectơ có độ dài bằng cạnh một viên gạch.

Lời giải

Gọi viên gạch ở góc dưới bên trái là AA và viên gạch cần xét (ở hàng dọc thứ 4 từ trái sang, hàng ngang thứ 2 từ dưới lên) là BB. Ta cần tìm vectơ tịnh tiến w⃗\vec{w} sao cho BB là ảnh của AA qua phép tịnh tiến theo w⃗\vec{w}, tức là w⃗=AB→\vec{w} = \overrightarrow{AB}.

Trên hình vẽ:
- Vectơ u⃗\vec{u} (nằm ngang, hướng sang phải) nối tâm hai viên gạch kề nhau theo phương ngang: đi từ một hàng dọc sang hàng dọc liền kề bên phải ứng với một lần tịnh tiến theo u⃗\vec{u}.
- Vectơ v⃗\vec{v} (hướng chếch lên) nối tâm hai viên gạch kề nhau theo phương kia: đi từ một hàng ngang lên hàng ngang liền kề phía trên ứng với một lần tịnh tiến theo v⃗\vec{v}.

Xác định độ dịch chuyển từ AA đến BB:
- Theo phương ngang: từ hàng dọc thứ 1 sang hàng dọc thứ 4, tức dịch sang phải 4−1=34 - 1 = 3 bước, ứng với 3u⃗3\vec{u}.
- Theo phương dọc: từ hàng ngang thứ 1 lên hàng ngang thứ 2, tức dịch lên 2−1=12 - 1 = 1 bước, ứng với 1v⃗1\vec{v}.

Theo quy tắc cộng vectơ, ta có:
w⃗=AB→=3u⃗+v⃗.\vec{w} = \overrightarrow{AB} = 3\vec{u} + \vec{v}.

Vậy viên gạch BB là ảnh của viên gạch AA qua phép tịnh tiến theo vectơ w⃗=3u⃗+v⃗\vec{w} = 3\vec{u} + \vec{v}.

Đáp số

w⃗=3u⃗+v⃗\vec{w} = 3\vec{u} + \vec{v}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.