Giải Bài 3.15 trang 56 Chuyên đề Toán 10
Đề bài
Xét đèn có bát đáy parabol với kích thước được thể hiện trên Hình 3.20. Dây tóc bóng đèn được đặt ở vị trí tiêu điểm. Tính khoảng cách từ dây tóc tới đỉnh bát đáy.
Hình 3.20: Đèn có bát đáy hình parabol mở về bên phải (phát ra các tia sáng song song với trục). Đường kính miệng bát đáy (chiều cao miệng) là 30 cm. Khoảng cách từ dây tóc (đặt tại tiêu điểm) đến miệng bát đáy theo phương trục là 20 cm. Cần tìm khoảng cách ? từ dây tóc (tiêu điểm) tới đỉnh bát đáy.
Lời giải
Chọn hệ trục toạ độ. Đặt gốc toạ độ tại đỉnh bát đáy, trục hoành trùng với trục của bát đáy và hướng về phía miệng bát (phía các tia sáng đi ra). Khi đó mặt cắt của bát đáy là một parabol có phương trình chính tắc
Tiêu điểm của parabol là , và khoảng cách từ dây tóc (đặt tại tiêu điểm) tới đỉnh chính là .
Lập phương trình từ số liệu Hình 3.20.
Đường kính miệng bát đáy là cm nên bán kính miệng là cm. Gọi là hoành độ của mặt phẳng miệng bát; mép miệng bát là điểm nằm trên parabol, do đó
Khoảng cách từ dây tóc (tại tiêu điểm ) tới miệng bát theo phương trục là cm:
Giải hệ. Thay vào :
Biệt thức , . Vì nên
Kết luận. Khoảng cách từ dây tóc tới đỉnh bát đáy là
Kiểm tra lại: với ta có và (đúng), đồng thời (đúng). Vậy đáp số hợp lí.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.