Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Vận dụng trang 56 Chuyên đề Toán 10

Bài 9. Đường cônic   Đã kiểm

Đề bài

Theo các bước sau, hãy giải quyết vấn đề đã được nêu ra ở phần mở đầu bài học.

a) Tìm chiều cao của cổng mà bác Vinh đã tham quan;

b) Tìm chiều cao và chiều rộng của mô hình thu nhỏ mà bác Vinh dự định làm;

c) Tìm phương trình chính tắc của mô hình đó, theo đơn vị mét;

d) Nếu tại tiêu điểm của mô hình, bác Vinh treo một ngôi sao thì ngôi sao đó ở độ cao bao nhiêu mét so với mặt đất?

Lời giải

Dữ liệu phần mở đầu: Cổng có dạng nửa elip, chiều rộng 8 m8\,\text{m}; tại vị trí cách trục đối xứng (theo phương ngang) 2,4 m2{,}4\,\text{m} thì cổng cao 4 m4\,\text{m}. Bác Vinh làm mô hình thu nhỏ theo tỉ lệ 1:201:20.

Chọn hệ trục. Đặt hệ trục OxyOxy với gốc OO ở chân giữa cổng (tâm elip), OxOx nằm ngang, OyOy thẳng đứng hướng lên. Cổng là nửa elip phần y≥0y\geq 0:
x2b2+y2a2=1,y≥0,a>b>0,\frac{x^2}{b^2}+\frac{y^2}{a^2}=1,\qquad y\geq 0,\quad a>b>0,
trong đó aa là nửa trục lớn (thẳng đứng, bằng chiều cao cổng) và 2b2b là chiều rộng cổng.

## a) Chiều cao của cổng

Chiều rộng 8 m8\,\text{m} nên 2b=8⇒b=4⇒b2=162b=8\Rightarrow b=4\Rightarrow b^2=16.

Điểm (2,4 ; 4)(2{,}4\,;\,4) thuộc elip:
(2,4)216+42a2=1  ⇒  5,7616+16a2=1  ⇒  16a2=1−0,36=0,64.\frac{(2{,}4)^2}{16}+\frac{4^2}{a^2}=1\;\Rightarrow\;\frac{5{,}76}{16}+\frac{16}{a^2}=1\;\Rightarrow\;\frac{16}{a^2}=1-0{,}36=0{,}64.
Suy ra a2=160,64=25⇒a=5a^2=\dfrac{16}{0{,}64}=25\Rightarrow a=5.

Vậy chiều cao của cổng là 5 m5\,\text{m}.

##

b) Kích thước mô hình

Thu nhỏ tỉ lệ 1:201:20 cho cả hai chiều:
Chiều cao=520=0,25 m=25 cm,Chiều rộng=820=0,4 m=40 cm.\text{Chiều cao}=\frac{5}{20}=0{,}25\,\text{m}=25\,\text{cm},\qquad \text{Chiều rộng}=\frac{8}{20}=0{,}4\,\text{m}=40\,\text{cm}.

Vậy mô hình cao 25 cm25\,\text{cm}, rộng 40 cm40\,\text{cm}.

##

c) Phương trình chính tắc của mô hình (đơn vị mét)

Mô hình có nửa trục lớn (thẳng đứng) am=0,25 ma_m=0{,}25\,\text{m} và nửa trục nhỏ (nằm ngang) bm=0,42=0,2 mb_m=\dfrac{0{,}4}{2}=0{,}2\,\text{m}. Vì trục lớn nằm trên OyOy:
x2(0,2)2+y2(0,25)2=1  ⟺  x20,04+y20,0625=1,y≥0.\frac{x^2}{(0{,}2)^2}+\frac{y^2}{(0{,}25)^2}=1\;\Longleftrightarrow\;\frac{x^2}{0{,}04}+\frac{y^2}{0{,}0625}=1,\qquad y\geq 0.

##

d) Độ cao của ngôi sao treo tại tiêu điểm

Vì am>bma_m>b_m và trục lớn là OyOy nên tiêu điểm nằm trên trục OyOy, với
cm2=am2−bm2=(0,25)2−(0,2)2=0,0625−0,04=0,0225⇒cm=0,15 m.c_m^2=a_m^2-b_m^2=(0{,}25)^2-(0{,}2)^2=0{,}0625-0{,}04=0{,}0225\Rightarrow c_m=0{,}15\,\text{m}.
Hai tiêu điểm là F1(0 ; 0,15)F_1(0\,;\,0{,}15) và F2(0 ; −0,15)F_2(0\,;\,-0{,}15); tiêu điểm nằm trong lòng cổng (phần y≥0y\geq 0) là F1(0 ; 0,15)F_1(0\,;\,0{,}15).

Vậy ngôi sao ở độ cao 0,15 m0{,}15\,\text{m} so với mặt đất.

---

*Kiểm tra:* Cổng thật có c=a2−b2=25−16=3 mc=\sqrt{a^2-b^2}=\sqrt{25-16}=3\,\text{m} (tam giác 33–44–55), thu nhỏ 1:201:20 cho cm=320=0,15 mc_m=\dfrac{3}{20}=0{,}15\,\text{m}, khớp với kết quả ý d).

Đáp số

Chiều cao của cổng: 5 mChiều cao mô hình: 25 cm; chiều rộng mô hình: 40 cmx20,04+y20,0625=1  (y≥0)\dfrac{x^2}{0{,}04}+\dfrac{y^2}{0{,}0625}=1\;(y\geq 0)0,15 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.