Chuyên đề học tập Tin học 12

Giải Vận dụng 2 trang 85 Chuyên đề Tin học 12

Bài 14. Thực hành phân tích tương quan và hồi quy   Đã kiểm

Đề bài

Số liệu doanh thu của các cơ sở lữ hành (DTLH, đơn vị tỉ VNĐ) và lượng khách du lịch trong nước (KND), lượng khách nước ngoài (KNN) cho ở bảng sau:

Đơn vị: 1 000 lượt người

| Năm | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
| DTLH | 18852 | 24820 | 27799 | 30444 | 32530 | 36111 | 40371 | 44669 | 1649 | 6596 |
| KND | 70085 | 77863 | 90571 | 102200 | 117037 | 132837 | 144683 | 162046 | 78083 | 48949 |
| KNN | 9594 | 9569 | 9869 | 11811 | 12697 | 13747 | 14957 | 17318 | 7213 | 2550 |

Tính hai hệ số tương quan tuyến tính R(DTLH,KND)R(DTLH, KND) và R(DTLH,KNN)R(DTLH, KNN). Nêu một vài nhận xét có thể từ kết quả tính được.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 85 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng số liệu theo năm 2012–2021 với 3 dòng: DTLH (doanh thu cơ sở lữ hành, tỉ VNĐ), KND (lượng khách trong nước), KNN (lượng khách nước ngoài). Đơn vị KND, KNN: 1 000 lượt người. Giá trị như bảng Markdown trong đề.

Lời giải

## Lời giải

Gọi xix_i là giá trị DTLH, yiy_i là giá trị KND và ziz_i là giá trị KNN của năm thứ ii (với n=10n = 10 năm từ 2012 đến 2021). Hệ số tương quan tuyến tính giữa hai dấu hiệu được tính theo công thức:

R=∑i=1n(xi−xˉ)(yi−yˉ)∑i=1n(xi−xˉ)2  ⋅  ∑i=1n(yi−yˉ)2R = \dfrac{\sum\limits_{i=1}^{n}(x_i-\bar{x})(y_i-\bar{y})}{\sqrt{\sum\limits_{i=1}^{n}(x_i-\bar{x})^2}\;\cdot\;\sqrt{\sum\limits_{i=1}^{n}(y_i-\bar{y})^2}}

(Trong thực hành Tin học, có thể dùng hàm CORREL\text{CORREL} của bảng tính để tính trực tiếp trên hai dãy số liệu.)

Bước 1. Tính các giá trị trung bình.

xˉDTLH=26384110=26384,1yˉKND=102435410=102435,4zˉKNN=10932510=10932,5\bar{x}_{DTLH} = \dfrac{263841}{10} = 26384{,}1 \qquad \bar{y}_{KND} = \dfrac{1024354}{10} = 102435{,}4 \qquad \bar{z}_{KNN} = \dfrac{109325}{10} = 10932{,}5

Bước 2. Tính R(DTLH,KND)R(DTLH, KND).

Lập các tổng độ lệch:

∑(xi−xˉ)(yi−yˉ)≈3,9915×109\sum (x_i-\bar{x})(y_i-\bar{y}) \approx 3{,}9915\times 10^{9}
∑(xi−xˉ)2≈1,7434×109∑(yi−yˉ)2≈1,1721×1010\sum (x_i-\bar{x})^2 \approx 1{,}7434\times 10^{9} \qquad \sum (y_i-\bar{y})^2 \approx 1{,}1721\times 10^{10}

Suy ra:

R(DTLH,KND)=3,9915×1091,7434×109⋅1,1721×1010≈3,9915×1094,520×109≈0,88R(DTLH, KND) = \dfrac{3{,}9915\times 10^{9}}{\sqrt{1{,}7434\times 10^{9}}\cdot\sqrt{1{,}1721\times 10^{10}}} \approx \dfrac{3{,}9915\times 10^{9}}{4{,}520\times 10^{9}} \approx 0{,}88

Bước 3. Tính R(DTLH,KNN)R(DTLH, KNN).

∑(xi−xˉ)(zi−zˉ)≈4,8342×108\sum (x_i-\bar{x})(z_i-\bar{z}) \approx 4{,}8342\times 10^{8}
∑(zi−zˉ)2≈1,5766×108\sum (z_i-\bar{z})^2 \approx 1{,}5766\times 10^{8}

Suy ra:

R(DTLH,KNN)=4,8342×1081,7434×109⋅1,5766×108≈4,8342×1085,243×108≈0,92R(DTLH, KNN) = \dfrac{4{,}8342\times 10^{8}}{\sqrt{1{,}7434\times 10^{9}}\cdot\sqrt{1{,}5766\times 10^{8}}} \approx \dfrac{4{,}8342\times 10^{8}}{5{,}243\times 10^{8}} \approx 0{,}92

## Kết quả

R(DTLH,KND)≈0,88R(DTLH,KNN)≈0,92R(DTLH, KND) \approx 0{,}88 \qquad R(DTLH, KNN) \approx 0{,}92

## Một vài nhận xét

a) Cả hai hệ số tương quan đều dương và khá gần 11, nên doanh thu của các cơ sở lữ hành (DTLH) có tương quan tuyến tính thuận và tương đối mạnh với cả lượng khách trong nước (KND) lẫn lượng khách nước ngoài (KNN): khi lượng khách tăng thì doanh thu lữ hành có xu hướng tăng theo, và ngược lại.

b) Vì R(DTLH,KNN)≈0,92>R(DTLH,KND)≈0,88R(DTLH, KNN) \approx 0{,}92 > R(DTLH, KND) \approx 0{,}88 nên doanh thu lữ hành gắn bó (liên hệ tuyến tính) chặt hơn một chút với lượng khách nước ngoài so với lượng khách trong nước. Điều này hợp lí vì khách quốc tế thường sử dụng dịch vụ lữ hành (tour) nhiều hơn khách nội địa.

c) Hai năm 20202020 và 20212021 cả doanh thu lẫn lượng khách đều giảm rất mạnh (do ảnh hưởng của dịch COVID-19). Việc các đại lượng cùng tăng ở giai đoạn 20122012–20192019 rồi cùng giảm đột ngột ở 20202020–20212021 càng củng cố cho mối tương quan thuận nói trên.

*Lưu ý: RR chỉ đo mức độ liên hệ tuyến tính, không khẳng định quan hệ nhân quả.*

Đáp số

R(DTLH, KND) ≈ 0,88R(DTLH, KNN) ≈ 0,92

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.