Chuyên đề học tập Tin học 12

Giải Luyện tập 1 trang 85 Chuyên đề Tin học 12

Bài 14. Thực hành phân tích tương quan và hồi quy   Đã kiểm chéo

Đề bài

Dùng số liệu ở Hình 11.1, hãy đánh giá mức độ tương quan giữa điểm ToaˊnToán và điểm VậtVật lıˊlí; điểm ToaˊnToán và điểm HoaˊHoá họchọc.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 85 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 11.1. Dữ liệu sinh viên trúng tuyển — ảnh chụp màn hình bảng tính Excel, in ở trang 62 của sách (Bài 11).

Bảng gồm 24 dòng dữ liệu (hàng Excel 2–25) và 8 cột: A = MHS (mã hồ sơ), B = Họ và tên, C = Giới tính (Nam/Nữ), D = Ngành học (N1/N2/N3), E = Toán, F = Vật lí, G = Hoá học, H = Tổng điểm.

| Hàng | MHS | Họ và tên | Giới tính | Ngành | Toán | Vật lí | Hoá học | Tổng điểm |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2 | 3769 | Tống Nguyễn Phương An | Nữ | N1 | 8.80 | 9.00 | 8.50 | 26.30 |
| 3 | 3776 | Phạm Tuấn Anh | Nam | N1 | 8.60 | 8.50 | 6.75 | 23.85 |
| 4 | 3777 | Trần Hảo Anh | Nữ | N1 | 8.40 | 8.00 | 4.75 | 21.15 |
| 5 | 3791 | Giàng A Dũng | Nam | N1 | 8.60 | 8.25 | 7.75 | 24.60 |
| 6 | 3792 | Lê Duy | Nam | N1 | 9.00 | 9.25 | 5.75 | 24.00 |
| 7 | 3793 | Nguyễn Đức Duy | Nam | N1 | 7.80 | 9.25 | 9.50 | 26.55 |
| 8 | 3794 | Đào Thị Mỹ Duyên | Nữ | N1 | 8.80 | 7.75 | 7.00 | 23.55 |
| 9 | 3797 | Nguyễn Ngọc Hải Dương | Nữ | N1 | 8.40 | 7.75 | 8.00 | 24.15 |
| 10 | 4508 | Nguyễn Hoài An | Nữ | N2 | 8.20 | 8.50 | 8.00 | 24.70 |
| 11 | 4512 | Đỗ Hương Anh | Nữ | N2 | 8.60 | 7.00 | 4.25 | 19.85 |
| 12 | 4519 | Hoàng Thị Vân Anh | Nữ | N2 | 8.40 | 9.00 | 5.00 | 22.40 |
| 13 | 4545 | Nguyễn Thị Khánh Chi | Nữ | N2 | 8.60 | 6.50 | 8.50 | 23.60 |
| 14 | 4548 | Phạm Thị Khánh Chi | Nữ | N2 | 8.40 | 8.25 | 3.25 | 19.90 |
| 15 | 4551 | Nguyễn Thanh Doan | Nữ | N2 | 8.20 | 8.50 | 9.50 | 26.20 |
| 16 | 4553 | Nguyễn Đức Duy | Nam | N2 | 8.60 | 8.00 | 7.25 | 23.85 |
| 17 | 4555 | Trương Khánh Duy | Nam | N2 | 8.00 | 9.25 | 6.00 | 23.25 |
| 18 | 4741 | Nguyễn Thị Vân Anh | Nữ | N3 | 8.40 | 6.25 | 9.75 | 24.40 |
| 19 | 4744 | Phan Hà Anh | Nữ | N3 | 8.60 | 9.50 | 6.00 | 24.10 |
| 20 | 4753 | Hoàng Thị Ngọc Ánh | Nữ | N3 | 9.40 | 7.75 | 7.25 | 24.40 |
| 21 | 4756 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Nữ | N3 | 9.00 | 9.25 | 8.75 | 27.00 |
| 22 | 4763 | Vì Thị Minh Châu | Nữ | N3 | 8.60 | 8.00 | 6.50 | 23.10 |
| 23 | 4773 | Nguyễn Tùng Dương | Nam | N3 | 8.80 | 9.00 | 6.25 | 24.05 |
| 24 | 4776 | Nguyễn Trọng Đạt | Nam | N3 | 8.20 | 9.00 | 4.50 | 21.70 |
| 25 | 4784 | Vũ Trường Giang | Nam | N3 | 8.80 | 9.00 | 8.00 | 25.80 |

Mỗi dòng thoả Tổng điểm = Toán + Vật lí + Hoá học (nghiệm đủ 24/24 dòng). Theo giới tính: 9 nam, 15 nữ. Theo ngành: N1 có 8, N2 có 8, N3 có 8 sinh viên.

Lời giải

## Phương pháp (theo SGK)

Mức độ tương quan tuyến tính giữa hai dãy số liệu được đo bằng hệ số tương quan rr (hàm `CORREL` trong bảng tính), với công thức:

r=∑i=1n(xi−xˉ)(yi−yˉ)∑i=1n(xi−xˉ)2⋅∑i=1n(yi−yˉ)2r=\dfrac{\displaystyle\sum_{i=1}^{n}(x_i-\bar{x})(y_i-\bar{y})}{\sqrt{\displaystyle\sum_{i=1}^{n}(x_i-\bar{x})^2}\cdot\sqrt{\displaystyle\sum_{i=1}^{n}(y_i-\bar{y})^2}}

Trong đó n=24n=24 sinh viên. Quy ước đọc kết quả: ∣r∣|r| càng gần 11 thì tương quan càng mạnh, càng gần 00 thì càng yếu; r>0r>0 là tương quan thuận, r<0r<0 là tương quan nghịch. Thông thường: 0≤∣r∣<0,30\le|r|<0{,}3 tương quan yếu (gần như không có), 0,3≤∣r∣<0,70{,}3\le|r|<0{,}7 trung bình, 0,7≤∣r∣≤10{,}7\le|r|\le 1 mạnh.

Trên bảng tính (dữ liệu nằm ở các cột EE = Toán, FF = Vật lí, GG = Hoá học, các hàng 22–2525) ta nhập:

- Toán – Vật lí: `=CORREL(E2:E25, F2:F25)`
- Toán – Hoá học: `=CORREL(E2:E25, G2:G25)`

Các giá trị trung bình: xˉToaˊn=205,2024=8,55\bar{x}_{Toán}=\dfrac{205{,}20}{24}=8{,}55; xˉVật lıˊ=200,5024≈8,35\bar{x}_{Vật\,lí}=\dfrac{200{,}50}{24}\approx 8{,}35; xˉHoaˊ=166,7524≈6,95\bar{x}_{Hoá}=\dfrac{166{,}75}{24}\approx 6{,}95.

## a) Tương quan giữa điểm Toán và điểm Vật lí

Tính các tổng cần dùng:

∑(x−xˉ)(y−yˉ)=n∑xy−∑x∑yn=24⋅1713,65−205,20⋅200,5024=−15,0024\sum(x-\bar x)(y-\bar y)=\frac{n\sum xy-\sum x\sum y}{n}=\frac{24\cdot 1713{,}65-205{,}20\cdot 200{,}50}{24}=\frac{-15{,}00}{24}

∑(x−xˉ)2=24⋅1757,20−205,20224=65,7624,∑(y−yˉ)2=24⋅1692,875−200,50224=428,7524\sum(x-\bar x)^2=\frac{24\cdot 1757{,}20-205{,}20^2}{24}=\frac{65{,}76}{24},\qquad \sum(y-\bar y)^2=\frac{24\cdot 1692{,}875-200{,}50^2}{24}=\frac{428{,}75}{24}

Do đó:

rToaˊn, Vật lıˊ=−15,0065,76⋅428,75=−15,0028194,6≈−15,00167,91≈−0,09r_{Toán,\,Vật\,lí}=\frac{-15{,}00}{\sqrt{65{,}76}\cdot\sqrt{428{,}75}}=\frac{-15{,}00}{\sqrt{28194{,}6}}\approx\frac{-15{,}00}{167{,}91}\approx -0{,}09

Vì ∣r∣≈0,09<0,3|r|\approx 0{,}09 < 0{,}3 nên điểm Toán và điểm Vật lí hầu như không có tương quan tuyến tính (tương quan rất yếu, chiều nghịch không đáng kể).

##

b) Tương quan giữa điểm Toán và điểm Hoá học

24∑xy=24⋅1425,45=34210,80,∑x∑y=205,20⋅166,75=34217,1024\sum xy=24\cdot 1425{,}45=34210{,}80,\qquad \sum x\sum y=205{,}20\cdot 166{,}75=34217{,}10

∑(x−xˉ)(z−zˉ)=34210,80−34217,1024=−6,3024\sum(x-\bar x)(z-\bar z)=\frac{34210{,}80-34217{,}10}{24}=\frac{-6{,}30}{24}

∑(z−zˉ)2=24⋅1231,1875−166,75224=1742,937524\sum(z-\bar z)^2=\frac{24\cdot 1231{,}1875-166{,}75^2}{24}=\frac{1742{,}9375}{24}

Do đó:

rToaˊn, Hoaˊ=−6,3065,76⋅1742,9375=−6,30114615,6≈−6,30338,55≈−0,02r_{Toán,\,Hoá}=\frac{-6{,}30}{\sqrt{65{,}76}\cdot\sqrt{1742{,}9375}}=\frac{-6{,}30}{\sqrt{114615{,}6}}\approx\frac{-6{,}30}{338{,}55}\approx -0{,}02

Vì ∣r∣≈0,02|r|\approx 0{,}02 rất gần 00 nên điểm Toán và điểm Hoá học gần như không có tương quan tuyến tính.

## Kết luận

Cả hai hệ số đều rất nhỏ và gần 00 (r≈−0,09r\approx -0{,}09 và r≈−0,02r\approx -0{,}02), chứng tỏ trong tập dữ liệu trúng tuyển này điểm Toán không có mối liên hệ tuyến tính đáng kể với điểm Vật lí cũng như với điểm Hoá học. Điều này hợp lí vì các thí sinh trúng tuyển có điểm Toán khá đồng đều (dao động hẹp quanh 8,28{,}2–9,49{,}4), nên điểm Toán gần như không phản ánh được sự thay đổi của hai môn còn lại.

Đáp số

Toán – Vật lí: r≈−0,09r \approx -0{,}09 (tương quan rất yếu, hầu như không có)Toán – Hoá học: r≈−0,02r \approx -0{,}02 (gần như không tương quan)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.