Chuyên đề học tập Tin học 12

Giải Vận dụng 3 trang 75 Chuyên đề Tin học 12

Bài 12. Tạo bảng tổng hợp nhiều chiều với PivotTable   Đã kiểm

Đề bài

Sử dụng PivotTable lập các bảng tần số điểm môn Toán tương ứng với các biểu đồ Hình 11.2.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 75 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 11.2. Biểu đồ phân phối tần số điểm thi môn Toán — gồm BA biểu đồ đa giác tần số (đường gấp khúc nối các chấm tròn), KHÔNG phải biểu đồ cột hay histogram.

a) Tất cả sinh viên: - Trục hoành (Điểm số): các mức 7.8 · 8.0 · 8.2 · 8.4 · 8.6 · 8.8 · 9.0 · 9.2 · 9.4+ - Trục tung (Tần số): 0 → ~8 - Đường gấp khúc qua các chấm tròn; phân bố gần đối xứng, đỉnh tại ~8.6 - Ba đường dọc: màu xanh lá = Trung bình; màu đỏ = Trung vị; màu cam = Mốt (Trung vị ≈ Mốt, hai đường gần trùng) - Chú thích sách: 'có 5 sinh viên đạt mức điểm 8.40'

b) Sinh viên Nam: - Trục hoành: 7.8 → ~9.0; Trục tung: 0 → ~3 - Phân bố lệch phải (đuôi về phía điểm cao) - Ba đường dọc tách rời: Trung bình (trái) · Trung vị · Mốt (phải) - Chú thích sách: '2 sinh viên Nam đạt mức điểm 8.8'

c) Sinh viên Nữ: - Trục hoành: 8.2 → ~9.4; Trục tung: 0 → ~6 - Phân bố lệch trái (đuôi về phía điểm thấp) - Ba đường dọc: Mốt (trái nhất) · Trung bình · Trung vị (phải nhất) Cả ba chart đều dùng điểm rời rạc (từng mức điểm cụ thể), dải trục x từ ~7.8–9.4, KHÔNG có histogram ghép nhóm 0–10.

Lời giải

## Vận dụng — Lập bảng tần số điểm Toán bằng PivotTable

Dữ liệu gốc: Bảng điểm sinh viên gồm các cột *STT, Họ tên, Giới tính (Nam/Nữ), Điểm Toán, …*

Mỗi đa giác tần số ở Hình 11.2 được dựng từ một bảng tần số: mỗi mức điểm rời rạc (7,87{,}8; 8,08{,}0; 8,28{,}2; …; 9,49{,}4) ứng với số sinh viên đạt mức điểm đó. Chiều cao mỗi chấm tròn trên biểu đồ chính là tần số — đọc các chấm ta lập lại được ba bảng.

---

### a) Bảng tần số toàn bộ sinh viên

Các bước PivotTable:
1. Nháy vào một ô bất kì trong vùng dữ liệu.
2. Chọn Insert → PivotTable → *New Worksheet* → OK.
3. Trong khung *PivotTable Fields*:
- Kéo trường Điểm Toán vào vùng Rows.
- Kéo trường Họ tên (hoặc STT) vào vùng Values, đặt hàm là Count (đếm số bản ghi).
4. PivotTable tự liệt kê từng mức điểm và đếm số sinh viên tương ứng.

Kết quả — bảng tần số toàn bộ sinh viên:

| Điểm Toán | Số sinh viên |
|:---------:|:------------:|
| 7,8 | 1 |
| 8,0 | 2 |
| 8,2 | 3 |
| 8,4 | 5 |
| 8,6 | 8 |
| 8,8 | 7 |
| 9,0 | 6 |
| 9,2 | 3 |
| 9,4 | 1 |
| Tổng | 36 |

> Kiểm tra: có 5 sinh viên đạt mức 8,408{,}40 ✓ (khớp chú thích Hình 11.2a).

Phân tích: Mốt == Trung vị =8,6= 8{,}6 (đường đỏ và cam gần trùng); Trung bình xˉ=311,836≈8,66\bar{x} = \dfrac{311{,}8}{36} \approx 8{,}66 (đường xanh lá lệch nhẹ sang phải) → phân bố gần đối xứng, đỉnh ở 8,68{,}6. ✓

---

###

b) Bảng tần số sinh viên Nam

Bước bổ sung so với ý a):
5. Kéo thêm trường Giới tính vào vùng Filters.
6. Nháy bộ lọc ở đầu PivotTable → chọn Nam → OK.

Kết quả — bảng tần số sinh viên Nam:

| Điểm Toán | Số SV Nam |
|:---------:|:---------:|
| 7,8 | 1 |
| 8,0 | 2 |
| 8,2 | 2 |
| 8,4 | 2 |
| 8,6 | 2 |
| 8,8 | 2 |
| 9,0 | 3 |
| Tổng | 14 |

> Kiểm tra: có 2 sinh viên Nam đạt mức 8,88{,}8 ✓ (khớp chú thích Hình 11.2b).

Phân tích:
- Mốt =9,0= 9{,}0 (tần số 33 — lớn nhất, nằm bên phải dải điểm).
- Trung vị: n=14n = 14, giá trị thứ 77 và 88 là 8,48{,}4 và 8,68{,}6 nên Trung vị =8,4+8,62=8,5= \dfrac{8{,}4 + 8{,}6}{2} = 8{,}5.
- Trung bình: xˉ=118,814≈8,49\bar{x} = \dfrac{118{,}8}{14} \approx 8{,}49.

xˉ≈8,49  <  Trung vị=8,5  <  Mốt=9,0\bar{x} \approx 8{,}49 \;<\; \text{Trung vị} = 8{,}5 \;<\; \text{Mốt} = 9{,}0

→ Ba đường dọc tách rời: Trung bình (trái) · Trung vị (giữa) · Mốt (phải), đúng với biểu đồ lệch phải (đuôi về phía điểm cao). ✓

---

###

c) Bảng tần số sinh viên Nữ

Bước: Giữ nguyên PivotTable, trong bộ lọc Giới tính chuyển sang chọn Nữ → OK (hoặc đưa Giới tính vào Columns để xem cả Nam và Nữ cùng lúc).

Kết quả — bảng tần số sinh viên Nữ:

| Điểm Toán | Số SV Nữ |
|:---------:|:--------:|
| 8,2 | 1 |
| 8,4 | 3 |
| 8,6 | 6 |
| 8,8 | 5 |
| 9,0 | 3 |
| 9,2 | 3 |
| 9,4 | 1 |
| Tổng | 22 |

Phân tích:
- Mốt =8,6= 8{,}6 (tần số 66 — lớn nhất, nằm bên trái dải điểm nữ 8,28{,}2–9,49{,}4).
- Trung vị: n=22n = 22, giá trị thứ 1111 và 1212 đều thuộc mức 8,88{,}8 nên Trung vị =8,8= 8{,}8.
- Trung bình: xˉ=193,022≈8,77\bar{x} = \dfrac{193{,}0}{22} \approx 8{,}77.

Mốt=8,6  <  xˉ≈8,77  <  Trung vị=8,8\text{Mốt} = 8{,}6 \;<\; \bar{x} \approx 8{,}77 \;<\; \text{Trung vị} = 8{,}8

→ Mốt (trái nhất) · Trung bình (giữa) · Trung vị (phải nhất), đúng với biểu đồ lệch trái (đuôi về phía điểm thấp). ✓

---

Kiểm chứng tổng hợp (tại mỗi mức điểm: *Tất cả == Nam ++ Nữ*; có thể lấy luôn trong PivotTable gộp bằng cách để Giới tính ở Columns và bật Grand Total):

| Điểm | Tất cả | Nam | Nữ |
|:----:|:------:|:---:|:--:|
| 7,8 | 1 | 1 | 0 |
| 8,0 | 2 | 2 | 0 |
| 8,2 | 3 | 2 | 1 |
| 8,4 | 5 | 2 | 3 |
| 8,6 | 8 | 2 | 6 |
| 8,8 | 7 | 2 | 5 |
| 9,0 | 6 | 3 | 3 |
| 9,2 | 3 | 0 | 3 |
| 9,4 | 1 | 0 | 1 |
| Tổng | 36 | 14 | 22 |

Cột *Grand Total* của PivotTable gộp chính là bảng tần số ý a) — đúng ba bảng cần cho ba đa giác tần số Hình 11.2.

Đáp số

a) Bảng tần số toàn bộ 36 SV: 7,8→1; 8,0→2; 8,2→3; 8,4→5; 8,6→8; 8,8→7; 9,0→6; 9,2→3; 9,4→1 — Mốt = Trung vị = 8,6; Trung bình ≈ 8,66 (gần đối xứng)b) Bảng tần số 14 SV Nam: 7,8→1; 8,0→2; 8,2→2; 8,4→2; 8,6→2; 8,8→2; 9,0→3 — Trung bình ≈ 8,49 < Trung vị = 8,5 < Mốt = 9,0 (lệch phải)c) Bảng tần số 22 SV Nữ: 8,2→1; 8,4→3; 8,6→6; 8,8→5; 9,0→3; 9,2→3; 9,4→1 — Mốt = 8,6 < Trung bình ≈ 8,77 < Trung vị = 8,8 (lệch trái)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.