Giải Câu hỏi 1 trang 24 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

Vai trò của vector (thể truyền) trong công nghệ gene

Vector là phân tử DNA có khả năng tự nhân đôi độc lập trong tế bào, được dùng làm phương tiện mang gene cần chuyển (gene mục tiêu) vào tế bào nhận. Trong công nghệ gene, vector có các vai trò chính sau:

a) Vận chuyển gene vào tế bào nhận: Vector liên kết với gene cần chuyển (nhờ enzyme nối ligase) để tạo thành DNA tái tổ hợp, nhờ đó gene mục tiêu mới có thể được đưa vào bên trong tế bào nhận — điều mà một đoạn gene "trần" rất khó thực hiện.

b) Giúp gene được duy trì và nhân lên trong tế bào nhận: Vector có trình tự khởi đầu sao chép (ori) nên có khả năng tự tái bản độc lập. Khi tế bào nhận phân chia, vector (cùng gene mang theo) được nhân lên thành nhiều bản sao và truyền lại cho các tế bào con, nhờ đó gene cần chuyển được nhân dòng (tạo ra nhiều bản sao).

c) Giúp gene được biểu hiện: Vector biểu hiện thường mang các trình tự điều hòa (promoter…) cần thiết để gene mục tiêu phiên mã, dịch mã tạo ra sản phẩm (protein) mong muốn trong tế bào nhận.

d) Chứa gene đánh dấu (gene chỉ thị/chọn lọc): Vector thường mang gene kháng kháng sinh hoặc gene chỉ thị, giúp nhận biết và chọn lọc được những tế bào đã tiếp nhận DNA tái tổ hợp.

Kết luận: Vector đóng vai trò là "phương tiện" trung gian không thể thiếu, vừa đưa gene cần chuyển vào tế bào nhận, vừa giúp gene đó được duy trì, nhân lên và biểu hiện, đồng thời hỗ trợ việc chọn lọc các tế bào mang gene chuyển.

Đáp số