Giải Câu hỏi trang 28 Chuyên đề Sinh học 11
Đề bài
Nêu tác nhân gây bệnh, triệu chứng và hậu quả của một số bệnh dịch ở người.
Lời giải
## Tác nhân gây bệnh, triệu chứng và hậu quả của một số bệnh dịch ở người
Bệnh dịch là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh, rộng trong cộng đồng, do nhiều nhóm tác nhân khác nhau gây ra (virus, vi khuẩn, động vật nguyên sinh…). Dưới đây là một số bệnh dịch điển hình, sắp xếp theo nhóm tác nhân.
### a) Bệnh do virus
- COVID-19
- *Tác nhân:* virus SARS-CoV-2 (lây qua giọt bắn, khí dung).
- *Triệu chứng:* sốt, ho khan, mệt mỏi, khó thở, mất hoặc giảm vị giác và khứu giác.
- *Hậu quả:* viêm phổi nặng, suy hô hấp cấp, tổn thương nhiều cơ quan, có thể tử vong; lây lan nhanh tạo đại dịch toàn cầu, ảnh hưởng lớn đến kinh tế – xã hội.
- Cúm (cúm mùa, cúm A/H1N1, H5N1…)
- *Tác nhân:* virus cúm *Influenzavirus* (lây qua đường hô hấp).
- *Triệu chứng:* sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ, ho, hắt hơi, sổ mũi.
- *Hậu quả:* bùng phát thành dịch theo mùa; biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, nguy hiểm với người già, trẻ nhỏ, người có bệnh nền.
- AIDS
- *Tác nhân:* virus HIV (lây qua máu, quan hệ tình dục, mẹ → con); phá hủy tế bào lympho T (-).
- *Triệu chứng:* giai đoạn đầu giống cảm cúm; về sau sút cân, nổi hạch, dễ mắc các bệnh cơ hội (lao, nấm, ung thư…).
- *Hậu quả:* suy giảm miễn dịch trầm trọng, tử vong do các bệnh nhiễm trùng cơ hội.
###
b) Bệnh do vi khuẩn
- Dịch hạch
- *Tác nhân:* vi khuẩn *Yersinia pestis* (lây qua bọ chét của chuột).
- *Triệu chứng:* sưng hạch (bẹn, nách), sốt cao, xuất huyết dưới da.
- *Hậu quả:* tử vong rất nhanh nếu không điều trị; từng gây đại dịch làm hàng chục triệu người chết.
- Lao phổi
- *Tác nhân:* vi khuẩn lao *Mycobacterium tuberculosis* (lây qua đường hô hấp).
- *Triệu chứng:* ho kéo dài (có thể ho ra máu), sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi đêm, sút cân, mệt mỏi.
- *Hậu quả:* phá hủy nhu mô phổi, có thể lan sang các cơ quan khác (lao xương, lao màng não); tử vong nếu không điều trị.
- Tả
- *Tác nhân:* vi khuẩn tả *Vibrio cholerae* (lây qua nước, thức ăn ô nhiễm).
- *Triệu chứng:* tiêu chảy cấp dữ dội (phân như nước vo gạo), nôn, mất nước nhanh.
- *Hậu quả:* mất nước và chất điện giải nghiêm trọng, trụy tim mạch, tử vong nhanh nếu không bù nước kịp thời.
###
c) Bệnh do động vật nguyên sinh
- Sốt rét
- *Tác nhân:* trùng sốt rét *Plasmodium*, truyền qua muỗi *Anopheles* cái.
- *Triệu chứng:* sốt thành cơn có chu kì (rét run – sốt nóng – vã mồ hôi), đau đầu, thiếu máu, lách to.
- *Hậu quả:* phá hủy hồng cầu gây thiếu máu, tổn thương gan – lách; thể nặng gây sốt rét ác tính (tổn thương não), tử vong.
- Kiết lị (lị amip)
- *Tác nhân:* trùng kiết lị *Entamoeba* (lây qua thức ăn, nước uống nhiễm bào xác).
- *Triệu chứng:* đau bụng, đi ngoài nhiều lần, phân có lẫn máu và chất nhầy.
- *Hậu quả:* loét thành ruột, mất nước, suy kiệt.
> Nhận xét chung: Các bệnh dịch lây lan nhanh qua đường hô hấp, tiêu hóa, máu hoặc qua vật trung gian truyền bệnh (véc-tơ), gây tổn hại sức khỏe, tính mạng con người và ảnh hưởng lớn đến đời sống, kinh tế – xã hội. Biện pháp phòng chống chủ yếu: tiêm vaccine, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường, ăn chín uống sôi, diệt vật trung gian truyền bệnh và cách li nguồn bệnh.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.