Giải Câu hỏi trang 75 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Mở hướng: Bài thơ *Nhớ rừng* (Thế Lữ) là một thi phẩm tiêu biểu của phong trào Thơ mới. Tuy mang phong cách lãng mạn là chủ đạo, tác phẩm vẫn cho thấy sự giao thoa (hòa trộn, đan cài) đặc điểm của nhiều trường phái sáng tác khác nhau. Có thể chỉ ra các điểm giao thoa chính sau:

a) Giao thoa giữa chủ nghĩa lãng mạn và chủ nghĩa tượng trưng ở hình tượng trung tâm (con hổ).
- *Chất lãng mạn:* con hổ là hiện thân của một "cái tôi" phi thường, kiêu hãnh, bất hòa sâu sắc với thực tại tầm thường, tù túng; luôn khao khát tự do tuyệt đối và đắm chìm trong mộng tưởng, hồi ức về "thuở tung hoành hống hách những ngày xưa".
- *Chất tượng trưng:* con hổ đồng thời là một biểu tượng — tượng trưng cho tâm trạng u uất, khát vọng tự do bị giam hãm của cả một lớp người, của người dân Việt Nam mất nước những năm 1930. Mượn "lời con hổ ở vườn bách thú" để kín đáo gửi gắm nỗi niềm (lối nói gián tiếp, hàm ẩn của thơ tượng trưng).
→ Cùng một hình tượng vừa giãi bày cảm xúc cá nhân (lãng mạn) vừa khơi gợi lớp nghĩa biểu trưng (tượng trưng).

b) Giao thoa ở nhạc tính và lối "gợi" hơn "tả".
- Chủ nghĩa tượng trưng đề cao nhạc điệu và sự tương giao, khơi gợi của ngôn từ. *Nhớ rừng* giàu nhạc tính: thể thơ tám chữ phóng khoáng, nhịp điệu biến hóa (khi dồn dập, dữ dội, khi trầm lắng, u buồn), điệp ngữ, câu hỏi tu từ, câu cảm thán liên tiếp.
- Chất nhạc ấy lại chuyên chở cảm xúc mãnh liệt, bộc lộ trực tiếp nội tâm — đặc trưng của thơ lãng mạn. Hai yếu tố hòa quyện tạo nên sức truyền cảm.

c) Giao thoa với màu sắc cổ điển, hùng tráng.
- Đoạn "bộ tranh tứ bình" tái hiện giang sơn rừng núi hùng vĩ, tráng lệ, giọng điệu hào sảng, kì vĩ mang âm hưởng cổ điển, sử thi.
- Màu sắc ấy hòa cùng cảm hứng lãng mạn ngợi ca cái đẹp phi thường, cái cao cả, oai linh.

d) Giao thoa giữa lãng mạn và hiện thực.
- Cảnh vườn bách thú giả tạo, nhỏ bé, tù đọng ("hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng"...) là một nét phác họa hiện thực về cái xã hội "tầm thường, giả dối" đương thời.
- Nó được đặt trong thế tương phản với thế giới mộng tưởng rực rỡ của quá khứ — thủ pháp tương phản lãng mạn — để tô đậm bi kịch bị cầm tù, bất lực.

Kết luận: Chính sự giao thoa lãng mạn – tượng trưng (và thêm sắc thái cổ điển, hiện thực) đã làm nên chiều sâu và sức sống lâu bền cho *Nhớ rừng*, đồng thời cho thấy ranh giới giữa các trường phái trong một tác phẩm thường không tuyệt đối mà đan xen, hòa trộn.