Chuyên đề học tập Ngữ văn 11

Giải Câu 3 trang 56 Chuyên đề Ngữ văn 11

Giữ gìn và phát triển tiếng Việt (Chuyên đề Ngữ văn 11)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nguyễn Tuân quan niệm như thế nào về vấn đề giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt?
(văn bản: Về tiếng ta – Nguyễn Tuân)

Gợi ý trả lời

Quan niệm của Nguyễn Tuân về việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt (qua văn bản *Về tiếng ta*)

Trong *Về tiếng ta*, Nguyễn Tuân không bàn vấn đề một cách lí thuyết khô khan mà từ tình yêu và sự am hiểu sâu sắc tiếng mẹ đẻ, ông bộc lộ một quan niệm vừa thiết tha vừa khoa học. Có thể khái quát thành mấy ý chính sau:

a) Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trước hết là trân trọng, tin yêu và tự hào về khả năng, vẻ đẹp vốn có của tiếng ta.

Nguyễn Tuân khẳng định tiếng Việt là một thứ tiếng giàu có, đẹp đẽ, giàu khả năng biểu đạt và biểu cảm. Giữ gìn sự trong sáng, vì thế, bắt nguồn từ thái độ yêu quý, nâng niu tiếng mẹ đẻ, tin vào sức sống và sự phong phú của nó, chứ không mặc cảm cho rằng tiếng ta nghèo nàn, thua kém.

b) Giữ gìn sự trong sáng không có nghĩa là bảo thủ, khép kín; trái lại phải gắn liền với phát triển, làm giàu cho tiếng Việt.

Theo Nguyễn Tuân, trong sáng không đồng nghĩa với đứng yên, cố thủ. Tiếng Việt cần không ngừng được bồi đắp, sáng tạo thêm để theo kịp đời sống và tư duy của con người. Vừa giữ gìn vừa phát triển — đó là hai mặt gắn bó của một quá trình: giữ cái cốt lõi, cái bản sắc đồng thời không ngừng mở rộng, làm phong phú thêm vốn tiếng.

c) Việc tiếp nhận, vay mượn từ ngữ nước ngoài phải có chọn lọc, có bản lĩnh và phải được "Việt hóa".

Nguyễn Tuân không bài ngoại cực đoan; ông thừa nhận có thể và cần tiếp thu cái hay của tiếng nước ngoài để làm giàu cho tiếng ta. Nhưng tiếp thu phải có nguyên tắc: chỉ mượn khi thật cần thiết, phải chọn lọc, phải nhào nặn cho hợp với quy luật và âm hưởng của tiếng Việt, tránh lạm dụng, lai căng, sính dùng tiếng nước ngoài một cách tùy tiện làm vẩn đục tiếng ta.

d) Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là trách nhiệm và đòi hỏi sự công phu, nghiêm túc của mỗi người, đặc biệt là người cầm bút.

Với Nguyễn Tuân, dùng tiếng Việt cho đúng, cho hay, cho chuẩn xác là một lao động nghệ thuật nghiêm túc. Người viết phải có ý thức trau dồi, lựa chọn từng chữ, từng tiếng, phải chịu khó "đãi chữ" để câu văn vừa đúng vừa đẹp. Đó chính là cách thiết thực nhất để giữ gìn và phát triển sự trong sáng của tiếng Việt.

→ Tóm lại: Nguyễn Tuân quan niệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là giữ gìn trên tinh thần yêu quý, tự hào về tiếng mẹ đẻ; là sự thống nhất giữa bảo vệ bản sắc với không ngừng phát triển, làm giàu; là tiếp thu tinh hoa bên ngoài một cách chọn lọc, sáng tạo và "Việt hóa"; đồng thời là trách nhiệm, là công phu lao động ngôn từ của mỗi người, nhất là nhà văn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.