Giải Câu 1 trang 52 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Bạn hiểu như thế nào về chuẩn của ngôn ngữ trong tiếng Việt?
Gợi ý trả lời
Khái niệm "chuẩn của ngôn ngữ"
Chuẩn của ngôn ngữ (chuẩn ngôn ngữ) là hệ thống những quy tắc, quy ước được cộng đồng sử dụng ngôn ngữ thừa nhận và tuân theo, nhằm bảo đảm cho việc giao tiếp được thống nhất, đúng đắn và hiệu quả. Chuẩn ngôn ngữ vừa mang tính quy ước xã hội, vừa có cơ sở khoa học và được điều chỉnh dần theo sự phát triển của đời sống. Đối với tiếng Việt, chuẩn của ngôn ngữ thể hiện ở các phương diện cơ bản sau:
a) Chuẩn về ngữ âm – chính tả
Là sự thống nhất cách phát âm và cách viết các từ ngữ theo quy định chung. Người dùng cần phát âm, viết đúng phụ âm, vần, thanh điệu; viết hoa, viết thường, dùng dấu câu theo quy tắc chính tả hiện hành (ví dụ phân biệt *l/n*, *tr/ch*, *s/x*, *dấu hỏi/dấu ngã*…). Chuẩn chính tả giúp văn bản dễ đọc, dễ hiểu và thống nhất trong toàn xã hội.
b) Chuẩn về từ vựng
Là việc dùng từ đúng nghĩa, đúng sắc thái biểu cảm và phù hợp với phong cách, hoàn cảnh giao tiếp; sử dụng các từ ngữ đã được cộng đồng chấp nhận, tránh dùng từ sai nghĩa hoặc lạm dụng từ ngữ ngoại lai, tiếng lóng không cần thiết.
c) Chuẩn về ngữ pháp
Là việc đặt câu, tổ chức các thành phần câu, liên kết câu và đoạn theo đúng quy tắc ngữ pháp tiếng Việt, bảo đảm câu đủ thành phần, rõ nghĩa, mạch lạc, đúng quan hệ logic.
d) Chuẩn về phong cách (chuẩn trong sử dụng)
Là sự phù hợp giữa cách dùng ngôn ngữ với hoàn cảnh, mục đích và đối tượng giao tiếp (ngôn ngữ nói – viết, trang trọng – thân mật, hành chính – nghệ thuật…). Dùng ngôn ngữ "chuẩn" không chỉ là đúng quy tắc mà còn phải phù hợp, hiệu quả trong từng tình huống cụ thể.
Tính chất của chuẩn ngôn ngữ
- *Tính quy ước và bắt buộc tương đối*: chuẩn do cộng đồng thừa nhận nên có tính ràng buộc, song không cứng nhắc tuyệt đối.
- *Tính ổn định nhưng vẫn vận động*: chuẩn giữ cho ngôn ngữ thống nhất, bền vững, đồng thời luôn được bổ sung, điều chỉnh theo sự phát triển của xã hội (nhiều cách nói, từ ngữ mới lúc đầu bị coi là "lệch chuẩn" nhưng dần được chấp nhận và trở thành chuẩn mới).
- *Tính linh hoạt*: bên cạnh chuẩn chung, còn chấp nhận những biến thể sử dụng phù hợp với phong cách và ngữ cảnh, tạo nên sự đa dạng, giàu sức biểu cảm cho tiếng Việt.
Ý nghĩa
Việc giữ gìn chuẩn ngôn ngữ giúp tiếng Việt trong sáng, thống nhất, giao tiếp thuận lợi và hiệu quả; đồng thời thái độ đúng đắn với chuẩn là vừa tôn trọng, tuân thủ quy tắc chung, vừa có cái nhìn cởi mở, khoa học trước những đổi mới hợp lí của ngôn ngữ trong đời sống xã hội hiện đại.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.