Giải Bài 4 trang 46 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Các yếu tố ngôn ngữ mới có ảnh hưởng như thế nào đối với tiếng Việt?
Gợi ý trả lời
Nhận định chung: Trong đời sống xã hội hiện đại (nhất là trên báo chí, mạng xã hội, quảng cáo và giao tiếp của giới trẻ), tiếng Việt tiếp nhận nhiều yếu tố ngôn ngữ mới: từ ngữ mới, cách viết tắt, tiếng lóng mạng, từ vay mượn tiếng nước ngoài, cách kết hợp từ và kiểu diễn đạt mới. Những yếu tố này tác động đến tiếng Việt theo cả hai chiều — tích cực và tiêu cực.
a) Ảnh hưởng tích cực
- Làm *giàu và mới* vốn từ vựng: xuất hiện nhiều từ ngữ mới để gọi tên những sự vật, hiện tượng, quan niệm mới của đời sống hiện đại (nhất là trong lĩnh vực công nghệ, kinh tế, văn hoá), giúp tiếng Việt theo kịp sự phát triển của xã hội.
- Tăng *sức biểu cảm và tính sinh động*: nhiều cách nói, cách diễn đạt mới mẻ, trẻ trung, hài hước giúp lời nói linh hoạt, gần gũi, phù hợp với từng hoàn cảnh giao tiếp.
- Thể hiện *tính năng động, khả năng tiếp biến* của tiếng Việt: tiếng Việt chủ động tiếp nhận, Việt hoá các yếu tố vay mượn, chứng tỏ sức sống và khả năng hội nhập của ngôn ngữ dân tộc.
b) Ảnh hưởng tiêu cực
- Nguy cơ làm *lệch chuẩn, mất trong sáng* của tiếng Việt: lạm dụng viết tắt, tiếng lóng, kí hiệu, biến dạng chính tả (ví dụ kiểu viết "teen code") khiến tiếng Việt bị méo mó, khó hiểu, vi phạm quy tắc ngữ âm – chính tả – ngữ pháp.
- *Lạm dụng từ nước ngoài* không cần thiết: chêm xen tiếng nước ngoài trong khi tiếng Việt đã có từ tương đương, làm giảm tính thuần nhất và vẻ đẹp của tiếng Việt.
- Có thể gây *cản trở giao tiếp* và làm nghèo cảm thức ngôn ngữ nếu người dùng (đặc biệt là học sinh) quen dùng cách nói tuỳ tiện, dùng sai hoàn cảnh (đưa ngôn ngữ mạng vào văn bản hành chính, bài làm ở trường…).
c) Thái độ cần có
Cần có thái độ vừa *cởi mở* vừa *tỉnh táo*: tiếp nhận có chọn lọc những yếu tố mới thực sự làm giàu, làm đẹp cho tiếng Việt; đồng thời biết sử dụng đúng chuẩn mực, đúng hoàn cảnh giao tiếp, tránh lạm dụng, góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.