Giải Bài 1 trang 38 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Vì sao nói ngôn ngữ là một bộ phận cấu thành quan trọng của văn hoá?
Gợi ý trả lời
Vì sao nói ngôn ngữ là một bộ phận cấu thành quan trọng của văn hoá?
Có thể lí giải qua các khía cạnh sau:
a) Ngôn ngữ nằm ngay trong khái niệm văn hoá
Văn hoá là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử. Ngôn ngữ chính là một sản phẩm tinh thần đặc sắc, do cộng đồng người sáng tạo nên và không ngừng bồi đắp qua các thế hệ. Vì thế, bản thân ngôn ngữ đã là một thành tố, một bộ phận hợp thành của văn hoá, chứ không nằm ngoài văn hoá.
b) Ngôn ngữ là phương tiện lưu giữ, tích luỹ và truyền tải văn hoá
Mọi giá trị văn hoá tinh thần như phong tục, tín ngưỡng, tri thức, kinh nghiệm, quan niệm đạo đức, thẩm mĩ… đều được ghi lại, bảo tồn và trao truyền chủ yếu nhờ ngôn ngữ (qua lời ăn tiếng nói, ca dao, tục ngữ, thần thoại, văn bản viết…). Không có ngôn ngữ thì kho tàng văn hoá của một dân tộc không thể được lưu giữ và kế thừa từ đời này sang đời khác.
c) Ngôn ngữ phản ánh và kết tinh đặc trưng văn hoá của cộng đồng
Trong vốn từ, cách định danh, thành ngữ, tục ngữ, cách xưng hô… của mỗi dân tộc đều in đậm dấu ấn về môi trường sống, lối tư duy, cách cảm, cách nghĩ và hệ giá trị riêng của cộng đồng ấy. Nhìn vào ngôn ngữ, ta có thể thấy được "bức tranh văn hoá" đặc trưng của một dân tộc; ngôn ngữ vì thế được coi là tấm gương phản chiếu văn hoá.
d) Ngôn ngữ là công cụ để sáng tạo nên các giá trị văn hoá mới
Nhờ ngôn ngữ, con người giao tiếp, tư duy và sáng tạo. Các thành tựu văn hoá, nhất là văn học – nghệ thuật ngôn từ, khoa học, giáo dục… đều lấy ngôn ngữ làm chất liệu hoặc phương tiện. Ngôn ngữ do đó vừa là sản phẩm, vừa là điều kiện để con người tiếp tục kiến tạo văn hoá.
Kết luận: Vì ngôn ngữ vừa là một sản phẩm văn hoá, vừa là phương tiện lưu giữ – truyền tải văn hoá, vừa phản ánh và góp phần sáng tạo văn hoá, nên ngôn ngữ được xem là một bộ phận cấu thành quan trọng, gắn bó mật thiết, không thể tách rời của văn hoá.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.