Chuyên đề học tập Ngữ văn 10

Giải Bài 1 trang 82 Chuyên đề Ngữ văn 10

Đọc, viết và giới thiệu về một tác giả văn học   Gợi ý trả lời

Đề bài

Sự đồng cảm của người viết với tác giả Hồ Dzếnh và tập Chân trời cũ đã được thể hiện như thế nào trong bài viết?
(văn bản: Chuyện cũ văn chương – Vương Trí Nhàn)

Gợi ý trả lời

Phân tích sự đồng cảm của người viết (Vương Trí Nhàn) với tác giả Hồ Dzếnh và tập *Chân trời cũ*

Bài viết *Chuyện cũ văn chương* không chỉ là một bài giới thiệu, bình luận khách quan về tác giả và tác phẩm, mà còn thấm đẫm sự đồng cảm, trân trọng của người viết. Sự đồng cảm ấy được thể hiện qua những phương diện sau:

a) Thấu hiểu và sẻ chia với số phận, cảnh ngộ riêng của Hồ Dzếnh. Người viết nắm bắt sâu sắc hoàn cảnh đặc biệt của Hồ Dzếnh — một người con lai (cha là người Hoa, mẹ là người Việt), mang trong mình nỗi niềm của kẻ "đứng giữa hai quê", vừa gắn bó vừa cô đơn, lạc lõng. Từ đó, Vương Trí Nhàn lí giải một cách cảm thông nguồn gốc của giọng văn buồn thương, hoài niệm trong *Chân trời cũ*, xem đó là tiếng lòng chân thật của một tâm hồn nhạy cảm chứ không phải sự bi lụy hình thức.

b) Trân trọng, nâng niu thế giới nghệ thuật và tình cảm trong *Chân trời cũ*. Người viết đồng cảm với tấm lòng của Hồ Dzếnh dành cho những con người bé nhỏ, những người thân trong gia đình (người cha, người mẹ, người chị dâu, người anh…) và cho quê hương, quá khứ. Ông nhận ra và nâng niu chất thơ, vẻ đẹp của tình người, của những kỉ niệm "chân trời cũ" — một thế giới đã lùi xa nhưng vẫn sống động, da diết. Thái độ nâng niu ấy cho thấy người viết cùng chung một rung cảm với tác giả trước những giá trị tinh thần bình dị mà sâu nặng.

c) Đồng điệu trong quan niệm về văn chương và kí ức. Vương Trí Nhàn chia sẻ với Hồ Dzếnh niềm tin rằng văn chương là nơi lưu giữ, làm sống lại quá khứ và những con người đã khuất; viết là một cách tri ân, tưởng nhớ. Sự đồng cảm ở đây mang tính "tri âm" — người viết tìm thấy ở Hồ Dzếnh một tâm hồn tri kỉ, một cách nhìn đời, nhìn người gần gũi với chính mình.

d) Thể hiện qua giọng điệu và ngôn ngữ của bài viết. Sự đồng cảm còn bộc lộ ở giọng văn trân trọng, trầm lắng, chan chứa cảm xúc; ở cách người viết lựa chọn, trích dẫn và bình những chi tiết giàu sức gợi; ở thái độ nâng niu từng trang viết của Hồ Dzếnh. Người viết không đứng ngoài để phán xét mà như hòa vào, sống cùng tâm trạng của tác giả và nhân vật, khiến bài viết vừa là phê bình vừa là một sự tỏ lòng.

Kết luận: Sự đồng cảm của Vương Trí Nhàn với Hồ Dzếnh và *Chân trời cũ* được thể hiện ở sự thấu hiểu cảnh ngộ, trân trọng tình cảm và thế giới nghệ thuật của tác giả, ở sự đồng điệu trong quan niệm văn chương và ở chính giọng điệu tri âm, trân trọng của bài viết. Chính sự đồng cảm ấy làm nên sức thuyết phục và chiều sâu nhân văn của bài phê bình, đồng thời cho thấy phẩm chất cần có của người viết khi giới thiệu về một tác giả văn học: phải hiểu và yêu đối tượng mình viết.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.