Giải Bài 2 trang 80 Chuyên đề Ngữ văn 10
Đề bài
Xác định dàn ý của bài viết và nhận xét về cách trình bày lí lẽ và bằng chứng của tác giả.
(văn bản: Tựa (Khái Hưng), in trong Thạch Lam, Gió đầu mùa)
Gợi ý trả lời
a) Xác định dàn ý của bài viết
Bài *Tựa* của Khái Hưng viết cho tập truyện ngắn *Gió đầu mùa* của Thạch Lam là một văn bản nghị luận văn học. Dàn ý có thể khái quát như sau:
- Mở bài (nêu vấn đề): Khái Hưng nêu một nhận xét có tính khơi gợi về hai khuynh hướng của nhà văn khi quan sát và phản ánh đời sống — có người thiên về *nhìn ra ngoài* (quan sát, tả thực cuộc đời bên ngoài), có người thiên về *nhìn vào trong* (đi sâu vào thế giới nội tâm, tâm hồn). Từ đó đặt vấn đề: Thạch Lam thuộc loại nhà văn nào?
- Thân bài (giải quyết vấn đề):
+ Khẳng định Thạch Lam là nhà văn thiên về cảm giác, về đời sống bên trong — một *ngòi bút thiên về tình cảm, hay ghi lại những cảm giác, cảm xúc tinh tế*.
+ Phân tích đặc điểm văn Thạch Lam: giàu cảm xúc, tinh tế, nhẹ nhàng, chú trọng diễn tả những rung động mơ hồ, sâu kín trong tâm hồn con người, nhất là những người nghèo, những số phận nhỏ bé.
+ Dùng dẫn chứng từ chính các truyện trong tập *Gió đầu mùa* để chứng minh cho nhận định (cái nhìn đôn hậu, nâng niu, trân trọng vẻ đẹp và nỗi buồn của những kiếp người bình thường).
- Kết bài (khẳng định, đánh giá): Khẳng định giá trị và vị trí riêng, độc đáo của Thạch Lam trong nền văn xuôi đương thời; bày tỏ niềm trân trọng, tin tưởng vào tài năng và tấm lòng của tác giả.
b) Nhận xét về cách trình bày lí lẽ và bằng chứng
- Về lí lẽ: Lí lẽ được triển khai mạch lạc, đi từ khái quát đến cụ thể. Tác giả mở đầu bằng một *luận điểm có tính đối sánh* (hai kiểu nhà văn) rồi mới xác định vị trí của Thạch Lam, nhờ đó người đọc dễ nhận ra nét riêng của nhà văn. Lí lẽ thấm đượm cảm xúc, không khô khan mà vừa phân tích vừa đồng cảm, thể hiện sự thấu hiểu sâu sắc giữa hai người bạn văn.
- Về bằng chứng: Bằng chứng được lấy ngay từ các tác phẩm trong tập sách được đề tựa, nên có sức thuyết phục cao và gắn bó trực tiếp với đối tượng bàn luận. Dẫn chứng được chọn lọc, tiêu biểu, soi sáng đúng cho luận điểm về *chất cảm giác, tình cảm tinh tế* trong văn Thạch Lam.
- Đánh giá chung: Lí lẽ và bằng chứng gắn bó chặt chẽ, hô ứng với nhau: mỗi nhận định đều có dẫn chứng minh họa, mỗi dẫn chứng đều được soi sáng bằng lời bình. Cách lập luận vừa khoa học, chặt chẽ, vừa giàu chất văn, nhẹ nhàng, tinh tế — rất phù hợp với việc giới thiệu một cây bút tài hoa, đôn hậu như Thạch Lam. Đây là mẫu mực của một bài *tựa* (lời giới thiệu) vừa có tính nghị luận, vừa mang màu sắc trữ tình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.