Chuyên đề học tập Ngữ văn 10

Giải Câu hỏi trang 78 Chuyên đề Ngữ văn 10

Đọc văn bản: Tựa "Gió đầu mùa" (Khái Hưng)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Thành thực, đó là đức tính không có không được của nhà văn. Ở Thạch Lam, sự thành thực lại trở nên sự can đảm. Đọc nhiều đoạn văn của Thạch Lam, tôi rùng rợn cả tâm hồn vì sự thành thực (nhất trong truyện Những ngày mới). Tôi xin thú thực rằng những điều xét nhận gay go về mình và những người sống chung quanh mình, tôi cũng thường có, song vị tất đã dám viết ra. Nhưng sao lại thế nhỉ? Đáng lẽ bọn nhà văn chúng ta ai ai cũng phải can đảm hơn người thường. Đáng lẽ ta phải

Tác giả đánh giá như thế nào về phẩm chất thành thực trong truyện của Thạch Lam? Qua đánh giá đó, có thể nhận ra quan niệm gì của người viết bài tựa?
Tác giả bày tỏ sự đồng cảm với "phương diện chủ quan" trong truyện của Thạch Lam như thế nào? Vì sao có sự đồng cảm đó?

Gợi ý trả lời

a) Tác giả đánh giá như thế nào về phẩm chất thành thực trong truyện của Thạch Lam? Qua đó nhận ra quan niệm gì của người viết bài tựa?

- Khái Hưng khẳng định thành thực là phẩm chất cốt yếu, "không có không được" của nhà văn — nghĩa là điều kiện tiên quyết để làm nghề viết.

- Riêng ở Thạch Lam, Khái Hưng nhận thấy sự thành thực đã được nâng lên thành một đức tính cao hơn: "sự can đảm". Đó là lòng dũng cảm dám nhìn thẳng, dám viết ra những "điều xét nhận gay go về mình và những người sống chung quanh mình" — những điều mà người khác (kể cả bản thân người viết tựa) "cũng thường có, song vị tất đã dám viết ra". Mức độ thành thực ấy khiến ông "rùng rợn cả tâm hồn" khi đọc (tiêu biểu là truyện *Những ngày mới*).

- Qua lời đánh giá này, có thể nhận ra quan niệm của người viết tựa về văn chương và nhà văn:
+ Văn chương chân chính phải bắt nguồn từ sự thành thực với chính mình và với cuộc sống; nhà văn không được tô vẽ, giả dối.
+ Thành thực chưa đủ, nhà văn còn cần can đảm — dám phơi bày cả những góc khuất, những điều "gay go", khó nói về bản thân và con người. Khái Hưng đòi hỏi "bọn nhà văn chúng ta ai ai cũng phải can đảm hơn người thường".
+ Như vậy, với Khái Hưng, giá trị của nhà văn được đo bằng bản lĩnh dám sống thật và viết thật, xem đó là thước đo nhân cách người cầm bút.

b) Tác giả bày tỏ sự đồng cảm với "phương diện chủ quan" trong truyện của Thạch Lam như thế nào? Vì sao có sự đồng cảm đó?

- Biểu hiện của sự đồng cảm: Khái Hưng không đứng ngoài để khen chê mà tự soi mình vào trang văn của Thạch Lam. Ông "xin thú thực" rằng những điều xét nhận gay go, nghiệt ngã về bản thân và những người xung quanh mà Thạch Lam viết ra thì chính ông "cũng thường có" — tức là ông bắt gặp ở đó những suy nghĩ, trăn trở rất thật của chính mình. Sự đồng cảm còn thể hiện ở phản ứng mạnh mẽ của tâm hồn: đọc mà "rùng rợn cả tâm hồn", và ở sự tự vấn chân thành "Nhưng sao lại thế nhỉ?", "Đáng lẽ ta phải…" — ông lấy ngay mình ra để đối chiếu, tự nhận mình còn chưa đủ can đảm bằng Thạch Lam.

- Vì sao có sự đồng cảm đó:
+ Vì "phương diện chủ quan" của Thạch Lam chạm đúng vào tâm sự, kinh nghiệm nội tâm của chính người viết tựa: những điều Thạch Lam dám nói ra cũng là điều Khái Hưng từng nghĩ, từng cảm nhưng "vị tất đã dám viết ra".
+ Vì cả hai cùng là nhà văn, cùng chung một quan niệm, một lương tâm nghề nghiệp — đề cao sự thành thực và can đảm. Nhờ sự gần gũi về tư tưởng và trải nghiệm ấy, Khái Hưng dễ dàng thấu hiểu, trân trọng và khâm phục cái nhìn chủ quan sâu sắc, dũng cảm của Thạch Lam.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.