Chuyên đề học tập Ngữ văn 10

Giải Câu hỏi trang 78 Chuyên đề Ngữ văn 10

Đọc văn bản: Tựa "Gió đầu mùa" (Khái Hưng)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Viết truyện ngắn nào có khó gì đâu! Một sự xảy ra ở ngoài phố làm rung động trái tim ta, một câu chuyện thuật trong phòng khách làm nở một nụ cười khoái trá trên môi ta, một khu rừng âm u lạnh lẽo, một xóm nhà tranh rải rác dưới ven đồi, một cái quán bán nước, một cái xe với anh phu kéo,… hay không cái gì cả, sự trống rỗng một phút, một giây của tâm hồn. Những cảnh tượng ấy dù trọng dù khinh đều là đầu đề câu chuyện, đều kích thích trí nghĩ ta mà ngấm ngầm tự cấu tạo nên một truyện ngắn. Ta chỉ việc viết lên giấy những điều trông thấy, nghe thấy và những ý tưởng nẩy ra trong thâm tâm ta. Có thế thôi. Cái khó – nếu quả có cái khó – chỉ ở chỗ phải biết có thế thôi.

Đó là quan niệm về truyện ngắn của Thạch Lam, tác giả tập truyện Gió đầu mùa.

Tác giả bài tựa đã giới thiệu quan niệm về truyện ngắn của Thạch Lam theo cách nào?

Gợi ý trả lời

Cách giới thiệu quan niệm về truyện ngắn của Thạch Lam trong bài tựa

Tác giả bài tựa (tập *Gió đầu mùa*) không mở đầu bằng cách nêu tên Thạch Lam rồi mới trình bày, mà chọn một cách giới thiệu gián tiếp, dẫn dắt:

- a) Nêu bật quan niệm ấy ngay từ đầu, một cách sinh động, cụ thể. Toàn bộ đoạn mở đầu ("Viết truyện ngắn nào có khó gì đâu!... chỉ ở chỗ phải biết có thế thôi.") trình bày quan niệm về truyện ngắn bằng giọng văn tự nhiên, gần gũi và một loạt hình ảnh đời sống rất cụ thể (một sự xảy ra ngoài phố, một câu chuyện trong phòng khách, khu rừng âm u, xóm nhà tranh, cái quán nước, anh phu kéo xe…). Quan niệm được cụ thể hóa, hình tượng hóa khiến người đọc dễ hình dung, bị cuốn vào trước khi biết đó là của ai.

- b) Đến câu sau mới xác nhận và quy về tác giả. Chỉ khi viết "Đó là quan niệm về truyện ngắn của Thạch Lam, tác giả tập truyện *Gió đầu mùa*.", người viết tựa mới đứng ra khẳng định đó chính là quan niệm của Thạch Lam và giới thiệu tư cách tác giả.

→ Như vậy, tác giả bài tựa giới thiệu theo lối gián tiếp, đi từ cụ thể đến khái quát: nêu và diễn đạt quan niệm một cách sinh động, hấp dẫn trước, rồi mới khẳng định, quy chiếu đó là quan niệm của Thạch Lam. Cách dẫn dắt này vừa tạo sức hấp dẫn, gợi tò mò, vừa làm quan niệm hiện lên tự nhiên, thuyết phục.

(Lưu ý: trong ngữ liệu không có dấu ngoặc kép hay lời dẫn kiểu "Thạch Lam viết:", nên không nên khẳng định chắc chắn đoạn đầu là lời trích dẫn trực tiếp, nguyên văn của chính Thạch Lam — đó chỉ là cách người viết tựa trình bày quan niệm rồi gán cho Thạch Lam.)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.