Chuyên đề học tập Ngữ văn 10

Giải Bài 1 trang 53 Chuyên đề Ngữ văn 10

Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 - Trả lời câu hỏi (vở kịch Lời nói dối cuối cùng của Lưu Quang Vũ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm đọc các truyện dân gian Nói dối như Cuội, Sự tích chú Cuội cung trăng và cho biết: Có những nhân vật mới nào trong kịch bản của Lưu Quang Vũ so với truyện dân gian? Các nhân vật đó đóng vai trò gì trong vở kịch?
(văn bản: Lời nói dối cuối cùng - Lưu Quang Vũ)

Gợi ý trả lời

a) Những nhân vật mới trong kịch bản của Lưu Quang Vũ so với truyện dân gian

Trong các truyện dân gian *Nói dối như Cuội* và *Sự tích chú Cuội cung trăng*, hệ thống nhân vật rất đơn giản, chủ yếu xoay quanh nhân vật Cuội cùng một vài nhân vật quen thuộc (vợ Cuội, người bị Cuội lừa, cây đa…). Khi chuyển thành vở kịch *Lời nói dối cuối cùng*, Lưu Quang Vũ đã sáng tạo thêm một hệ thống nhân vật mới, tiêu biểu là:

- Lụa – cô gái mà Cuội yêu thương chân thành; đây là nhân vật mang đến tuyến tình cảm, tình yêu trong vở kịch.
- Bờm, Lía – những người dân nghèo, bạn bè, người cùng cảnh ngộ với Cuội trong dân gian được đưa vào làm thành tuyến nhân vật đại diện cho người lao động bình dân.
- Bọn quan lại, lí trưởng, bá hộ, phú ông (giai cấp thống trị, kẻ giàu có, tham lam) – những nhân vật đại diện cho tầng lớp trên, là đối tượng mà tiếng nói dối của Cuội nhắm tới.

Như vậy, so với truyện dân gian vốn chỉ tập trung vào một mình nhân vật Cuội với những mẩu chuyện lừa gạt riêng lẻ, kịch bản của Lưu Quang Vũ đã bổ sung cả một hệ thống nhân vật thuộc nhiều tuyến: tuyến tình yêu (Lụa), tuyến người lao động nghèo (Bờm, Lía) và tuyến giai cấp thống trị (quan lại, phú ông, lí trưởng).

b) Vai trò của các nhân vật mới trong vở kịch

- Tạo nên xung đột kịch: Sự xuất hiện của bọn quan lại, phú ông tham lam, độc ác tạo ra mâu thuẫn, xung đột gay gắt giữa người dân nghèo lương thiện với tầng lớp thống trị. Chính xung đột này làm nên kịch tính, thúc đẩy hành động và lí giải vì sao Cuội phải dùng đến lời nói dối.

- Làm rõ tính cách và lí tưởng của nhân vật Cuội: Qua mối quan hệ với Lụa (tình yêu), với Bờm, Lía (tình bạn, tình người) và với bọn quan lại (sự đối kháng), nhân vật Cuội hiện lên đầy đặn hơn – không còn chỉ là anh chàng chuyên nói dối để mua vui như trong truyện dân gian, mà trở thành người dùng lời nói dối như một *vũ khí* để trừng trị kẻ ác, bênh vực người nghèo, và cuối cùng khao khát được sống bằng sự thật.

- Chuyển tải tư tưởng, chủ đề mới: Các nhân vật mới giúp nhà viết kịch gửi gắm những vấn đề mang tính thời sự, nhân sinh: giá trị của sự trung thực, cái giá của lời nói dối, cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, giữa người lao động và giai cấp bóc lột. Nhờ đó, vở kịch vượt ra khỏi khuôn khổ một câu chuyện cười dân gian để trở thành một tác phẩm giàu ý nghĩa xã hội và triết lí sống.

Tóm lại, những nhân vật mới do Lưu Quang Vũ sáng tạo đã mở rộng dung lượng phản ánh của tác phẩm, tạo nên xung đột kịch, khắc họa sâu sắc hình tượng nhân vật Cuội và chuyển tải tư tưởng, thông điệp mới mẻ của tác giả.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.