Giải Câu hỏi trang 14 Chuyên đề Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

1. Những nét chính về tín ngưỡng thờ anh hùng dân tộc của người Việt Nam

a) *Khái niệm và đối tượng thờ cúng:* Tín ngưỡng thờ anh hùng dân tộc là hình thức tôn thờ, tưởng nhớ và biết ơn những người có công lớn với dân tộc, với cộng đồng — thường là những người đã lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ đất nước, hoặc có công khai phá, dựng làng, dựng nước. Đó là biểu hiện của truyền thống "uống nước nhớ nguồn", "ăn quả nhớ kẻ trồng cây" của người Việt.

b) *Nguồn gốc:* Tín ngưỡng này gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước lâu dài của dân tộc. Trong quá trình đó đã xuất hiện nhiều anh hùng được nhân dân tôn kính, thần thánh hóa và lập đền, miếu để thờ phụng. Nhiều nhân vật được phong làm Thành hoàng làng hoặc được triều đình sắc phong là phúc thần.

c) *Đối tượng tiêu biểu được thờ:* Các Vua Hùng (công dựng nước); Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Ngô Quyền, Lê Hoàn, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Quang Trung – Nguyễn Huệ… (công chống ngoại xâm, giữ nước). Đặc biệt, Trần Hưng Đạo được nhân dân tôn là "Đức Thánh Trần".

d) *Hình thức thờ cúng và cơ sở thờ tự:* Việc thờ cúng được tổ chức tại các đền, miếu, đình làng, lăng… Tiêu biểu như Đền Hùng (Phú Thọ), đền thờ Hai Bà Trưng (Mê Linh, Hà Nội), đền Kiếp Bạc thờ Trần Hưng Đạo (Hải Dương)… Gắn liền với các cơ sở thờ tự là các lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm.

đ) *Ý nghĩa:* Tín ngưỡng thờ anh hùng dân tộc thể hiện lòng biết ơn, sự tri ân công lao của các bậc tiền nhân; giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý thức về cội nguồn; góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc và gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam.

2. Chia sẻ hiểu biết về một tín ngưỡng thờ anh hùng dân tộc (gợi ý trả lời — tín ngưỡng thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn)

a) *Nhân vật được thờ:* Trần Hưng Đạo (Trần Quốc Tuấn) là vị tướng kiệt xuất thời Trần, ba lần lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh thắng quân Mông – Nguyên xâm lược ở thế kỉ XIII. Vì công lao to lớn, ông được nhân dân tôn kính, thần thánh hóa và gọi là "Đức Thánh Trần".

b) *Cơ sở thờ tự và lễ hội:* Nổi tiếng nhất là đền Kiếp Bạc (Chí Linh, Hải Dương) — nơi gắn với đại bản doanh của ông; ngoài ra còn có đền Trần (Nam Định) và nhiều đền, miếu thờ ông trên khắp cả nước. Hằng năm, lễ hội đền Kiếp Bạc được tổ chức vào tháng Tám âm lịch, gắn với câu ca "Tháng Tám giỗ Cha" (giỗ Đức Thánh Trần), thu hút đông đảo nhân dân về dâng hương, tưởng niệm.

c) *Cảm nhận của bản thân:* Qua tìm hiểu, em thấy tín ngưỡng thờ Trần Hưng Đạo không chỉ thể hiện lòng biết ơn vị anh hùng có công giữ nước, mà còn nhắc nhở mỗi người về truyền thống yêu nước, tinh thần quật cường của dân tộc; từ đó bản thân em thêm tự hào về lịch sử và có ý thức gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của cha ông.

*(Học sinh có thể thay bằng tín ngưỡng thờ Vua Hùng, thờ Hai Bà Trưng, thờ Bà Triệu… theo trải nghiệm thực tế của mình.)*