Giải Bài tập thực hành trang 14 Chuyên đề Giáo dục kinh tế và pháp luật 12

Gợi ý trả lời

Bài tập thực hành: Nghiên cứu tác động của phát triển kinh tế đến văn hoá, xã hội ở địa phương

a) Chuẩn bị báo cáo

*Gợi ý sản phẩm: một báo cáo nghiên cứu ngắn (có thể trình bày thành bài thuyết trình). Dưới đây là cấu trúc và nội dung mẫu — em thay số liệu, dẫn chứng bằng tình hình thực tế ở địa phương mình.*

1. Tên đề tài

"Tác động của phát triển kinh tế đến văn hoá, xã hội ở địa phương (xã/phường… huyện/quận… tỉnh/thành phố…) và giải pháp hạn chế, khắc phục tác động tiêu cực."

2. Lí do chọn đề tài

Những năm gần đây, kinh tế địa phương phát triển nhanh (mở khu/cụm công nghiệp, phát triển dịch vụ – du lịch, chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp – dịch vụ…). Sự phát triển đó làm thay đổi rõ rệt đời sống văn hoá, xã hội của người dân theo cả hướng tích cực và tiêu cực. Nghiên cứu đề tài giúp nhận diện đúng các tác động để phát huy mặt tích cực và đề xuất giải pháp khắc phục mặt tiêu cực.

3. Mục tiêu nghiên cứu

- Mô tả được tình hình phát triển kinh tế của địa phương.
- Phân tích được tác động tích cực và tiêu cực của phát triển kinh tế đến văn hoá, xã hội.
- Đề xuất được giải pháp hạn chế, khắc phục tác động tiêu cực.

4. Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu

- Đối tượng: mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với biến đổi văn hoá, xã hội ở địa phương.
- Phạm vi: địa bàn xã/phường (hoặc huyện/quận) nơi em sinh sống, trong khoảng 5–10 năm gần đây.
- Phương pháp: thu thập – xử lí thông tin (báo cáo của UBND, niên giám thống kê, báo địa phương); quan sát thực tế; phỏng vấn, khảo sát người dân bằng phiếu hỏi; phân tích – tổng hợp, so sánh.

5. Nội dung nghiên cứu (dàn ý và nội dung mẫu)

*a) Khái quát tình hình phát triển kinh tế của địa phương*

Tốc độ tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế (giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng công nghiệp – dịch vụ), thu nhập bình quân đầu người tăng, hạ tầng (điện, đường, trường, trạm, chợ, siêu thị…) được đầu tư. (Dẫn số liệu cụ thể của địa phương.)

*b) Tác động tích cực của phát triển kinh tế đến văn hoá, xã hội*

- Về xã hội: tạo nhiều việc làm, tăng thu nhập, giảm nghèo; nâng cao chất lượng cuộc sống; mở rộng cơ hội học tập, chăm sóc y tế; hạ tầng xã hội được cải thiện (trường học, bệnh viện, giao thông, nước sạch).
- Về văn hoá: nâng cao dân trí và đời sống tinh thần; có điều kiện bảo tồn, tôn tạo di tích, phục dựng lễ hội, phát triển du lịch văn hoá; giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hoá, mở rộng tầm nhìn; phát triển các thiết chế văn hoá (nhà văn hoá, thư viện, khu vui chơi).

*c) Tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến văn hoá, xã hội*

- Về xã hội: phân hoá giàu – nghèo, bất bình đẳng gia tăng; di cư lao động làm xáo trộn cơ cấu dân cư, quá tải hạ tầng ở đô thị; một số tệ nạn xã hội phát sinh; áp lực về việc làm, nhà ở; ô nhiễm môi trường ảnh hưởng sức khoẻ cộng đồng.
- Về văn hoá: mai một một số giá trị, phong tục truyền thống; lối sống thực dụng, chạy theo vật chất; văn hoá ngoại lai du nhập thiếu chọn lọc; thương mại hoá lễ hội, di sản; quan hệ cộng đồng, gia đình lỏng lẻo hơn.

*d) Giải pháp hạn chế, khắc phục tác động tiêu cực*

- Gắn phát triển kinh tế với phát triển văn hoá, xã hội và bảo vệ môi trường (phát triển bền vững); không đánh đổi văn hoá, xã hội, môi trường lấy tăng trưởng.
- Thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo, hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm để thu hẹp khoảng cách giàu – nghèo.
- Tăng cường giáo dục, tuyên truyền giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc; bảo tồn di sản, lễ hội truyền thống; xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư.
- Quản lí tốt quá trình đô thị hoá, quy hoạch hạ tầng đồng bộ; xử lí ô nhiễm, kiểm soát tệ nạn xã hội.
- Phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, cộng đồng và mỗi cá nhân trong tiếp thu văn hoá mới một cách có chọn lọc.

6. Kết luận và kiến nghị

Khẳng định phát triển kinh tế vừa là động lực nâng cao đời sống văn hoá, xã hội, vừa có thể gây ra những hệ quả tiêu cực nếu thiếu định hướng. Cần phát triển kinh tế đi đôi với tiến bộ, công bằng xã hội và giữ gìn bản sắc văn hoá. Kiến nghị cụ thể với chính quyền, nhà trường và người dân địa phương.

7. Tài liệu tham khảo

Liệt kê báo cáo kinh tế – xã hội của địa phương, niên giám thống kê, bài báo, kết quả khảo sát của nhóm…

*(Kèm theo: phiếu khảo sát, bảng số liệu, hình ảnh minh hoạ nếu có.)*