Giải Câu hỏi 3 trang 36 Chuyên đề Giáo dục kinh tế và pháp luật 12

Gợi ý trả lời

Những thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam được đề cập ở Thông tin 3 (kèm ví dụ thực tế minh hoạ):

a) Thách thức gia tăng sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài, nền kinh tế dễ bị tổn thương trước những tác động từ bên ngoài

- Hội nhập sâu khiến nền kinh tế tiềm ẩn nguy cơ phụ thuộc, không kiểm soát được thị trường, có thể gây rối loạn, thậm chí khủng hoảng kinh tế, tài chính, ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.
- *Ví dụ minh hoạ:* Nhiều ngành sản xuất của Việt Nam (dệt may, da giày, điện tử) phụ thuộc lớn vào nguyên, phụ liệu nhập khẩu; khi đại dịch COVID-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp thiếu nguyên liệu, phải giảm hoặc ngừng sản xuất. Tương tự, khi giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, giá cả trong nước lập tức tăng theo, cho thấy nền kinh tế dễ bị tổn thương trước cú sốc bên ngoài.

b) Thách thức làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế không hợp lí, phân phối lợi ích không đồng đều, gây bất ổn xã hội

- Hội nhập có thể làm tranh giành các nguồn tài nguyên thiên nhiên; lợi ích phân phối không đồng đều giữa các khu vực, ngành, vùng, miền; một bộ phận dân cư ít được hưởng lợi, thậm chí bị tác động tiêu cực; một bộ phận doanh nghiệp có thể phá sản, thất nghiệp tăng lên → dẫn đến bất ổn xã hội, ảnh hưởng đến định hướng xã hội chủ nghĩa.
- *Ví dụ minh hoạ:* Khi hàng hoá nước ngoài giá rẻ, chất lượng cao tràn vào theo các hiệp định thương mại tự do, nhiều doanh nghiệp nhỏ trong nước (ví dụ ngành mía đường, chăn nuôi, cơ khí nhỏ) không cạnh tranh nổi, thu hẹp sản xuất hoặc phá sản, khiến người lao động mất việc. Lợi ích hội nhập cũng tập trung nhiều ở các đô thị, khu công nghiệp lớn, trong khi vùng nông thôn, miền núi được hưởng lợi ít hơn, làm gia tăng khoảng cách giàu – nghèo giữa các vùng.

c) Thách thức đối với chế độ chính trị, quốc phòng – an ninh, bản sắc văn hoá dân tộc và môi trường sinh thái

- Hội nhập đặt ra thách thức lớn đối với chế độ chính trị, vai trò lãnh đạo của Đảng, việc giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái. Nếu chỉ tập trung sản xuất hàng hoá giá thấp, xuất khẩu sản phẩm thô, ít chú trọng tiêu chuẩn môi trường thì dễ dẫn đến cạn kiệt tài nguyên, sản xuất không bền vững, gây ô nhiễm môi trường.
- *Ví dụ minh hoạ:* Sự du nhập ồ ạt của văn hoá phẩm, lối sống, trào lưu nước ngoài qua internet, mạng xã hội có thể làm mai một một số giá trị văn hoá truyền thống, nhất là ở giới trẻ. Về môi trường, việc thu hút đầu tư nước ngoài nhưng buông lỏng tiêu chuẩn môi trường đã để lại hậu quả nặng nề, điển hình là sự cố xả thải gây ô nhiễm biển ở các tỉnh miền Trung (vụ Formosa năm 2016); hay việc khai thác, xuất khẩu khoáng sản, gỗ nguyên liệu thô kéo dài làm cạn kiệt tài nguyên và gây ô nhiễm.