Giải Hoạt động trang 46 Chuyên đề Hoá học 12

Lời giải

Phân tích đề: Phức chất $[MA_4B_2]$ có các phối tử A và B đều là phối tử đơn càng (dung lượng phối trí = 1), nghĩa là mỗi phối tử chỉ tạo 1 liên kết cho – nhận với nguyên tử trung tâm M.

1. Số phối trí của M và dạng hình học

Số phối trí của nguyên tử trung tâm bằng tổng số liên kết mà các phối tử tạo ra với M.

Vì mỗi phối tử (4 phối tử A và 2 phối tử B) đều có dung lượng phối trí bằng 1 nên tổng số liên kết là:

$$4 \times 1 + 2 \times 1 = 6$$

Vậy số phối trí của M bằng 6.

Ứng với số phối trí 6, phức chất có dạng hình học bát diện (octahedron): nguyên tử trung tâm M nằm ở tâm, 6 phối tử nằm ở 6 đỉnh của hình bát diện đều.

2. Các dạng hình học có thể có

Trong hình bát diện, 6 vị trí phối trí tương đương nhau. Xét vị trí tương đối của hai phối tử B, có hai cách sắp xếp khác nhau:

a) Dạng *cis*: hai phối tử B nằm ở hai đỉnh kề nhau (hai liên kết M–B tạo với nhau góc $90^\circ$).

b) Dạng *trans*: hai phối tử B nằm ở hai đỉnh đối nhau (hai liên kết M–B tạo với nhau góc $180^\circ$, nằm trên cùng một đường thẳng qua M).

Vậy phức chất $[MA_4B_2]$ có hai đồng phân hình học là đồng phân *cis* và đồng phân *trans*.

Mô tả vị trí các phối tử (M ở tâm bát diện):

- *cis*-$[MA_4B_2]$: 2 phối tử B ở hai đỉnh kề nhau, 4 phối tử A chiếm 4 đỉnh còn lại.
- *trans*-$[MA_4B_2]$: 2 phối tử B ở hai đỉnh đối diện (trục thẳng đứng), 4 phối tử A nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục đó.

Kết luận: M có số phối trí 6, phức chất có dạng bát diện và tồn tại hai đồng phân hình học *cis* và *trans*.

Đáp số