Giải Câu hỏi trang 25 Chuyên đề Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Dựa vào nội dung mục II, có thể phân biệt ba loại vùng kinh tế theo khái niệm và tiêu chí xác định như sau:

a) Vùng kinh tế – xã hội

- *Khái niệm:* Là một bộ phận lãnh thổ của quốc gia, bao gồm một số tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có các hoạt động kinh tế – xã hội tương đối độc lập, có mối quan hệ gắn bó, tương đồng về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, lịch sử, dân cư.
- *Tiêu chí xác định:*
+ Có vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ xác định (gồm nhiều tỉnh, thành phố liền kề).
+ Có sự tương đồng về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên.
+ Có sự tương đồng về đặc điểm dân cư, xã hội, lịch sử khai thác lãnh thổ và trình độ phát triển kinh tế.
+ Có chuyên môn hoá sản xuất và mối liên kết nội vùng chặt chẽ, hình thành cơ cấu kinh tế tương đối hoàn chỉnh.
- *Ví dụ:* Nước ta hiện được chia thành 6 vùng kinh tế – xã hội.

b) Vùng kinh tế trọng điểm

- *Khái niệm:* Là vùng hội tụ đầy đủ nhất các điều kiện phát triển và có ý nghĩa quyết định đối với nền kinh tế của cả nước; là vùng động lực, đầu tàu lôi kéo, thúc đẩy sự phát triển của các vùng khác.
- *Tiêu chí xác định:*
+ Có vị trí địa lí thuận lợi, có ranh giới có thể thay đổi theo thời gian tuỳ yêu cầu phát triển.
+ Có tiềm lực kinh tế mạnh, kết cấu hạ tầng và cơ sở vật chất – kĩ thuật tương đối tốt.
+ Có tỉ trọng lớn trong GDP cả nước, có khả năng thu hút các ngành công nghiệp, dịch vụ mới và tạo nguồn thu, tích luỹ lớn.
+ Có khả năng thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước, tạo ra tốc độ tăng trưởng nhanh.
+ Có vai trò lan toả, lôi kéo và thúc đẩy sự phát triển của các vùng lân cận và cả nước.
- *Ví dụ:* Nước ta có 4 vùng kinh tế trọng điểm (Bắc Bộ, miền Trung, phía Nam, vùng Đồng bằng sông Cửu Long).

c) Vùng kinh tế ngành

- *Khái niệm:* Là vùng được hình thành gắn với sự phân bố của một ngành sản xuất nhất định (nông nghiệp, công nghiệp…), thể hiện sự tập trung lãnh thổ và chuyên môn hoá của ngành đó.
- *Tiêu chí xác định:*
+ Dựa trên sự phân bố và chuyên môn hoá của một ngành kinh tế cụ thể (ví dụ: vùng chuyên canh cây công nghiệp, vùng trọng điểm sản xuất lương thực, vùng công nghiệp…).
+ Có điều kiện tự nhiên, tài nguyên và điều kiện kinh tế – xã hội phù hợp, thuận lợi cho sự phát triển của ngành đó.
+ Phạm vi lãnh thổ được xác định theo đặc điểm phân bố của ngành, có thể không trùng khớp với ranh giới hành chính.
- *Ví dụ:* Vùng chuyên canh cây cà phê ở Tây Nguyên, vùng trọng điểm sản xuất lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Nhận xét chung – điểm phân biệt:

- *Vùng kinh tế – xã hội* có quy mô lãnh thổ lớn, cơ cấu kinh tế tổng hợp (nhiều ngành), ranh giới ổn định theo đơn vị hành chính cấp tỉnh.
- *Vùng kinh tế trọng điểm* nhấn mạnh vai trò động lực, đầu tàu, có ranh giới linh hoạt và có thể thay đổi theo yêu cầu phát triển trong từng giai đoạn.
- *Vùng kinh tế ngành* có quy mô linh hoạt, gắn với một ngành chuyên môn hoá cụ thể, ranh giới xác định theo sự phân bố của ngành chứ không nhất thiết theo ranh giới hành chính.