Giải Câu hỏi trang 18 Chuyên đề Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Hạn hán ở nước ta

a) Quan niệm

Hạn hán là hiện tượng thiếu hụt lượng mưa kéo dài, làm giảm nghiêm trọng lượng nước (nước mặt và nước ngầm) so với mức trung bình nhiều năm, dẫn đến tình trạng khô hạn, thiếu nước cho sinh hoạt, sản xuất và cho các hệ sinh thái.

b) Nguyên nhân

- Nguyên nhân tự nhiên:
+ Lượng mưa suy giảm, phân bố mưa không đều theo mùa (mùa khô kéo dài, ít mưa).
+ Nhiệt độ cao, bốc hơi mạnh làm mất cân bằng giữa lượng mưa và lượng bốc hơi.
+ Ảnh hưởng của các hiện tượng khí hậu cực đoan, đặc biệt là hiện tượng En Ni-nô (El Niño) làm mưa ít, khô hạn gia tăng; biến đổi khí hậu làm hạn hán diễn ra thường xuyên và gay gắt hơn.
- Nguyên nhân do con người:
+ Nạn phá rừng, suy giảm lớp phủ thực vật làm giảm khả năng giữ nước, điều hòa dòng chảy.
+ Khai thác, sử dụng nguồn nước chưa hợp lí, lãng phí; việc xây dựng, vận hành hồ chứa ở thượng nguồn các sông quốc tế làm giảm nguồn nước về hạ lưu.

c) Nơi thường xảy ra

- Xảy ra ở nhiều nơi trong cả nước vào mùa khô, nhưng nghiêm trọng nhất ở:
+ Ven biển Nam Trung Bộ (Ninh Thuận, Bình Thuận…) — nơi có lượng mưa thấp, mùa khô kéo dài, khô hạn nhất cả nước.
+ Tây Nguyên và Đông Nam Bộ vào mùa khô.
+ Đồng bằng sông Cửu Long (hạn hán thường đi kèm xâm nhập mặn, nhất là các năm En Ni-nô).

d) Hậu quả

- Thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất; giảm năng suất, sản lượng cây trồng, vật nuôi, thậm chí mất mùa.
- Làm suy thoái đất, gia tăng nguy cơ hoang mạc hóa, cháy rừng.
- Ở Đồng bằng sông Cửu Long, hạn hán kết hợp xâm nhập mặn gây thiệt hại lớn cho nông nghiệp và đời sống.
- Ảnh hưởng xấu đến môi trường sinh thái, gây thiệt hại kinh tế và tác động đến sức khỏe, đời sống người dân.

e) Biện pháp phòng chống

- Trồng và bảo vệ rừng, nâng cao độ che phủ rừng để giữ nước, điều hòa dòng chảy.
- Xây dựng, nâng cấp các công trình thủy lợi (hồ chứa, kênh mương, đập…) để trữ nước, điều tiết nước trong mùa khô.
- Sử dụng nước tiết kiệm, hợp lí; áp dụng kĩ thuật tưới tiên tiến, tiết kiệm nước (tưới nhỏ giọt, tưới phun…).
- Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp, sử dụng giống chịu hạn.
- Tăng cường dự báo, cảnh báo sớm hạn hán; xây dựng phương án phòng, chống và ứng phó.
- Tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân trong việc sử dụng và bảo vệ nguồn nước.