Giải Câu hỏi trang 17 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

a) Mã vạch DNA (DNA barcode) là gì?

Mã vạch DNA là một đoạn trình tự DNA ngắn, chuẩn hoá, có tính đặc trưng cho từng loài, được sử dụng làm "dấu hiệu nhận diện" để xác định và phân biệt các loài sinh vật với nhau. Tương tự như mã vạch sản phẩm (barcode) trong thương mại dùng để phân biệt từng loại hàng hoá (Hình 4.1), mỗi loài sinh vật mang một "mã vạch" riêng nằm trong trình tự nucleotide của một đoạn gene được chọn làm chuẩn. Đoạn trình tự này phải thoả mãn: giống nhau (ít biến đổi) giữa các cá thể trong cùng một loài, nhưng khác biệt rõ rệt giữa các loài khác nhau, nhờ đó cho phép định danh loài một cách chính xác chỉ dựa vào trình tự DNA mà không cần quan sát hình thái.

b) Mã vạch DNA được ứng dụng như thế nào trong lâm nghiệp?

Trong lâm nghiệp, mã vạch DNA được ứng dụng để:
- Định danh, phân loại chính xác các loài cây rừng (đặc biệt là cây gỗ quý, cây có giá trị kinh tế cao) ngay cả khi chỉ còn lại mẫu gỗ, lá, hạt, rễ, mảnh vụn… không đủ đặc điểm hình thái để nhận biết.
- Xác định nguồn gốc, truy xuất xuất xứ của gỗ và sản phẩm từ gỗ, qua đó phát hiện và kiểm soát việc khai thác, buôn bán gỗ trái phép, chống làm giả, trộn lẫn các loài gỗ.
- Giám định, phát hiện các loài cây quý hiếm, loài bị cấm khai thác trong các lô hàng gỗ.
- Phục vụ công tác bảo tồn: đánh giá đa dạng sinh học, nhận diện và quản lí các loài cây rừng cần được bảo vệ.
- Hỗ trợ chọn giống, quản lí giống cây lâm nghiệp nhờ nhận diện chính xác loài, dòng giống.

c) Việc ứng dụng mã vạch DNA trong lâm nghiệp đã mang lại những lợi ích như thế nào?

- Giúp định danh loài cây rừng nhanh, chính xác và khách quan, khắc phục hạn chế của phương pháp phân loại dựa vào hình thái (dễ nhầm lẫn, cần chuyên gia, cần mẫu còn nguyên vẹn).
- Góp phần quản lí, bảo vệ tài nguyên rừng và bảo tồn đa dạng sinh học, nhất là các loài cây gỗ quý, hiếm.
- Hỗ trợ truy xuất nguồn gốc gỗ, chống khai thác và buôn bán gỗ trái phép, chống gian lận thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và uy tín sản phẩm gỗ hợp pháp.
- Phục vụ hiệu quả cho công tác chọn, tạo và quản lí giống cây lâm nghiệp, nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng.
- Góp phần phát triển lâm nghiệp bền vững và thực thi pháp luật về bảo vệ rừng.